Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści

Krzysztof Ołdakowski
Cierpienia psychiczne współczesnych ludzi

Andrzej Kokoszka
Zaburzenia psychiczne: rola jednostki, rola społeczeństwa
Wyjaśnianie objawów zaburzeń psychicznych sytuacją społeczną jest kuszącym sposobem zachowania dobrego obrazu samego siebie w obliczu złego otoczenia. W większości przypadków takie wyjaśniania są iluzją.

Musi się chcieć
Z profesorem Mirosławem Dłużniewskim rozmawia Krzysztof Ołdakowski SJ
Osoba pozostawiona z problemami psychicznymi sama sobie wcześniej czy później „wyląduje” u lekarza. Bo zła kondycja psychiczna zawsze obciąża zdrowie fizyczne.

Cierpienia psychiczne a przemiany psychiatrii
Z Richardem Rechtmanem, psychiatrą i antropologiem, rozmawia Natalie Sarthou-Lajus
Psychiatrów z praktyką, specjalistów w dyscyplinach pokrewnych oraz polityki interesuje dziś zwłaszcza cierpienie psychiczne jako znak niesprawiedliwego cierpienia.

Agnieszka Lewandowska-Kąkol
Muzyka i mózg
Badacze są zgodni co do tego, że nasze muzyczne uzdolnienia stały się możliwe dzięki wykorzystaniu układów mózgowych, które powstały w innym celu. Jesteśmy jednak gatunkiem w nie mniejszym stopniu muzycznym niż mówiącym.

Dk. Bogdan Sadowski
Bóg powiedział raz, dwa razy usłyszałem (Ps 62,12)

Emilian, wąchaj czas
Z Emilianem Kamińskim rozmawia Klaudia Iwanicka
Wiem, co to jest bieda czy bezdomność. Skąd wiem – to moja rzecz. Wiem, co to znaczy przegrać. To znaczy – sporo już wiem.

Jan Kłossowicz
Pan Adam
O Adamie Hanuszkiewiczu (1924–2011)
Należał do reżyserów, którzy zadecydowali o wielkości naszego teatru w drugiej połowie XX wieku. Był pośród nich postacią najbardziej barwną i był też najbardziej kontrowersyjnie oceniany. Tak go zapamiętam.

Maria Kąkol
Obojętność wobec zła
Zjawisko moralne w aspektach filozoficznym i psychologicznym
Skoro tak wiele osób opuszcza własną a potrzebującą rodzinę, trudno ufać, że ktokolwiek uszanuje prawo moralne w odniesieniu do obcych.

Ewa Pluta
Uziemieni
Reportaż

Grzegorz Dobroczyński SJ
Jak młodym mówić o Bogu
Z debaty, którą przeprowadziłem z setką licealistów w Toruniu, wynika, że wbrew wielu obiegowym opiniom młodzież wykazuje się wiedzą religijną na poziomie pojęciowym. Młodzież oczekuje wyjaśnienia bulwersujących ją w Kościele spraw. Chce dialogu.

Po świata krawędzie
Z Jackiem Moskwą, autorem czterotomowej biografii „Droga Karola Wojtyły”, rozmawia Magdalena Bajer
Może ta książka powinna się nazywać „Świat Karola Wojtyły”, bo jest w niej dużo o świecie. O świecie w epoce przełomowej i o wpływie, jaki Wojtyła wywarł.

Jacek Głażewski
Przypowieść o kostce cukru
Międzypokoleniowe zerwanie obserwowane we współczesnym życiu intelektualnym wynika z unieważnienia więzi, która wymaga wspólnoty, spotkania i dialogu. W pewnym sensie zignorowano potencjał tkwiący w młodej generacji.

Sławomir Zatwardnicki
Egzegeza zdrowieje od głowy
Benedykta XVI troska o interpretację Pisma Świętego
W licznych wystąpieniach Benedykt XVI zwraca uwagę na niebezpieczeństwo takiego badania Biblii, które ogranicza się do metody historyczno-krytycznej.

Jan Tomkowski
Ostatnia miłość
Może być darem i oczyszczeniem, choć bywa tragedią i przekleństwem. Zawsze jest buntem przeciwko starości, przemijaniu i śmierci. Oczywiście buntem daremnym, ale jakże heroicznym.

Jerzy Gaul
W orszaku wodza
Uwagi na marginesie „Dzienników ze Spandau” Alberta Speera
Zagadką III Rzeszy nie byli ludzie z nizin, którzy zwietrzyli szansę wdarcia się na dawniej niedostępne szczyty władzy, lecz porządni obywatele, którzy masowo przeszli na stronę nazistów. Albert Speer należał do najwybitniejszych ich przedstawicieli.

Sesje – sympozja

Paulina Czaja, Natalia Nicholls
Schyłek sekularyzacji – początek nowej duchowości?
II Kongres Religioznawczy „Religie i Religijność w Świecie Współczesnym”, 12-15 września 2011 roku, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu; organizator: Polskie Towarzystwo Religioznawcze

TEATR

Paulina Borek-Ofira: Malutka rodzinna wiwisekcja
(Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera w Warszawie, „Sieroty”, Dennis Kelly; reżyseria – Grażyna Kania)

MUZYKA

Agnieszka Lewandowska-Kąkol: Mistrzowski wieczór
(„Koncert monograficzny Krzysztofa Pendereckiego w Filharmonii Narodowej”)

FILM

Sławomir Kwiecień: W zgodzie z naturą
(Syberia, Monamour, reżyseria – Sława Ross)

Marek Kotyński CSsR: Kino szukające wartości
(27. Warszawski Festiwal Filmowy 2011)

TELEWIZJA

Jan Kłossowicz: Homo sapiens digitalis
(„Jak urządzić nasz cyfrowy świat?”)

KSIĄŻKI

Mieczysław Orski: Pod presją ciała
(Marta Magaczewska, „Bahama yellow”)

Marcin Cielecki: Tyle o tym
(Mariusz Czubaj, „Kołysanka dla mordercy”)

Bartosz Wieczorek: Metafizyka powraca na katedry
(Sebastian Tomasz Kołodziejczyk /red./, „Przewodnik po metafizyce”)

Jacek Uglik: W stronę poezji nieelitarnej
(Brian Patten, „Teraz będziemy spać, leżeć bez ruchu lub ubierzemy się na powrót”)

Krzysztof Ołdakowski SJ: Zapis zmagań o prawdę i wolność
(Anka Kowalska, „Folklor tamtych lat”)

Emilia Kolinko: „Mogłaby to być opowieść o ciszy”
(Monika Bułaj, „Boży ludzie”)

Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści

Krzysztof Ołdakowski SJ
Emigranci – wędrowcy szukający domu

Jakub Halcewicz-Pleskaczewski
Nie polujemy na łabędzie
Polacy na emigracji
W 2010 roku z kraju wyjechało 120 tysięcy osób, głównie do pracy. Czy można mówić o „drugiej fali emigracji”? Jakie sieci społeczne tworzą Polacy? Czy „polskie piekiełko” przenosi się za granicę?

Jerzy Klyszcz, Grzegorz Tomczak, Dominika Kurek-Chomycz, Marcin Dobrucki, Magda Konarska, Beata Rawdanowicz, Alheli Dunin-Borkowska
Podwójne źródło
Ankieta wśród Polaków na emigracji: w Niemczech, we Francji, w Belgii, Finlandii, Stanach Zjednoczonych, Australii i Peru.

Leszek Gęsiak SJ
Między wielokulturowym tyglem a narodowym gettem
Najpoważniejszymi niebezpieczeństwami dla właściwej integracji może być zarówno bezkrytyczne poddanie się procesowi asymilacji, jak i zamknięcie się na wpływy nowego środowiska.

Olga Fedorova
Europa w środku Syberii
Reportaż

Dk. Bogdan Sadowski
Bóg powiedział raz, dwa razy usłyszałem (Ps 62,12)

Aleksandra Brzemia-Bonarek
Homoseksualizm a zdolność do zawarcia małżeństwa
Perspektywa kanoniczna
Jakie warunki muszą być spełnione, by homoseksualizm stanowił przesłankę do orzeczenia nieważności małżeństwa?

W stulecie urodzin Pianisty
Władysław Szpilman, 5 grudnia 1911 – 6 lipca 2000
Miał wielką łatwość komponowania, stawał przy fortepianie, opierał jedną nogę na krześle i pisał – wspomina Halina Szpilmanowa w rozmowie z Klaudią Iwanicką.

Agnieszka Lewandowska-Kąkol
„Wieniawski” wciąż walczy o prestiż
Historia Międzynarodowych Konkursów Skrzypcowych imienia Henryka Wieniawskiego liczy sobie już siedemdziesiąt sześć lat. Trwa batalia o jego międzynarodowy wymiar.

Jerzy Klechta
Duchowość chuligana wolności
Pięćdziesiąt lat temu zmarł Andrzej Bobkowski, duchowy i intelektualny buntownik. Mało kto tak kochał życie, cieszył się każdym – jak pisał – głupstwem.

Marcin Cielecki
Katolicki żywot
Jaki obraz polskiej religijności skupionej wokół Ewangelii wyłania się z powieści: „Katoniela” Ewy Madeyskiej, „Żywoty świętych osiedlowych” Lidii Amejko i „Polskie rekolekcje” Piotra Kobzy?

Krzysztof Tarnowski
Całunu Turyńskiego przypadek wyjątkowy
Ten niezwykły przedmiot jest obiektem wielowiekowych sporów, nabożnego kultu, obojętności, niepokoju, nawet agresji. Czy w XIV wieku odnalazł się w Europie przypadkowo?

Michał Jagiełło
Sokrat Wspaniały
Jubileusz Sokrata Janowicza
Opinie Sokrata Janowicza stały się poważną częścią dyskursu o dzisiejszym polskim postrzeganiu wschodnich rubieży Rzeczypospolitej i o pożądanej polityce Polski wobec mniejszości narodowych.

Ks. Jan Sochoń
Wiersze

TEATR

Paulina Borek-Ofiara: FFJ, czyli fantastycznie fałszująca Janda
(Teatr Telewizji, „Boska” Peter Quilter; reżyseria – Andrzej Domalik)

Anna Grodecka: Kto się czubi, ten się lubi 4200
(Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie, „Wiele hałasu o nic” William Szekspir; reżyseria – Tadeusz Bradecki)

MUZYKA

Agnieszka Lewandowska-Kąkol: Tatry muzyką przemawiające
(„Głosy gór w muzyce i fotografii”)

FILM

Sławomir Kwiecień: Nawet tchórzostwo jest rzeczą ludzką
(„Wymyk”; reżyseria –Greg Zgliński)

TELEWIZJA

Jan Kłossowicz: W labiryncie kultury
(„Jacy są ci Czesi?”)

KSIĄŻKI

Adriana Szymańska: Wskrzeszanie świata
(Bogusława Latawiec, „Gdyby czas był ziemią”)

Mieczysław Orski: Ślady wciąż żywej historii
(Ludwik Hering, „Ślady”)

Bartosz Wieczorek: Człowiek – poszukiwacz Boga
(Maria Małgorzata Baranowska, „Bóg w myśli Schelera”)

Marcin Cielecki: Nagi król
(Andrzej Franaszek, „Miłosz. Biografia”)

Jacek Uglik: I tak go lubię!
(Marcin Świetlicki, „Wiersze”)

Piotr Pieńkosz: Wędrówka ludów trwa
(Paul Scheffer, „Druga ojczyzna. Imigranci w społeczeństwie otwartym”)

Anna Maziuk: One także pisały historię
(Łukasz Modelski, „Dziewczyny wojenne”)

Agnieszka Humeniuk: Siła wiary i modlitwy
(Maria z Esterházych Mycielska, „Ułaskawiony na śmierć”)

Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści

Krzysztof Ołdakowski SJ
Przekaz wiary wobec nowych wyzwań

Jezus z Twittera
Teologia, która nie mówi o ludzkiej rzeczywistości, nie jest nikomu potrzebna – mówi ksiądz Andrzej Draguła w rozmowie z Krzysztofem Ołdakowskim SJ.

Marek Blaza SJ
Przemilczane i niemodne
Trudne tematy w nauczaniu oraz praktyce Kościoła katolickiego
Głoszenie Ewangelii nie powinno pomijać kwestii gniewu Boga, śmierci oraz czyśćca i piekła.

Zbigniew Kubacki SJ
Bóg Ojciec – znany czy nieznany?
Drogą do poznania Boga Ojca jest Jezus, w którym Ojciec objawia samego siebie. Na ile jednak my, chrześcijanie, to objawienie przyjęliśmy i staramy się zgłębić?

Sebastian Duda
Jak pewien możny Francuz rozprawił się ze śmiercią
Po wypadku, w którym otarł się o śmierć, Montaigne poświęcił się pisaniu. Chciał odpowiedzieć sobie na pytanie: co naprawdę wiem? Tak powstało arcydzieło „Próby”.

Sposób na edukację w nowym stylu
Zwiedzający może się zgubić po dwóch krokach. I o to chodzi, drogę trzeba wybierać samemu – mówi dyrektorem Centrum Nauki Kopernik Robert Firmhofer w rozmowie z Krzysztofem Ołdakowskim SJ.

Maciej Iłowiecki
Wielki skok
Każde nowe odkrycie otwiera nowe drogi poznania i szybko owocuje nowymi odkryciami, które z kolei rodzą nowe wynalazki. Ten proces toczy się coraz szybciej.

Pomóc chrześcijanom w Indiach
Z księdzem Adżajem Kumarem Singiem ze stanu Orissa o sytuacji chrześcijan w Indiach rozmawia Krzysztof Ołdakowski SJ.

Krzysztof Renik
Indie – społeczne tło ataków na chrześcijan
Siła globalizacji sprawia, że zwolennicy obrony własnej tożsamości czują się coraz bardziej zagrożeni. Dlatego szukają wroga, z którym starcie może zjednoczyć społeczeństwo.

Jolanta Próchniewicz
Odróżnić homoseksualistę od geja
Tej różnicy się nie docenia. Podkreślają ją natomiast ci, którzy z homoseksualizmem mają do czynienia w praktyce: terapeuci oraz działacze gejowscy.

Kiedy rzeźba przemawia
Gdy w latach osiemdziesiątych usunięto moje popiersie Świerczewskiego, było mi przykro. Uważałem je za najlepszy portret, jaki do tej pory wyrzeźbiłem – mówi profesor Gustaw Zemła w rozmowie z Klaudią Iwanicką.

Wojciech Chmielewski
Siostra Salwatora
Opowiadanie

Nie oczekiwałam od życia aż tak wiele
Z Agatą Szymczewską, zwyciężczynią XIII Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego imienia Henryka Wieniawskiego w Poznaniu, rozmawia Agnieszka Lewandowska-Kąkol.

TEATR

Paulina Borek-Ofiara: Nieistnienie
(TR Warszawa, Schaubühne am Lehniner Platz w Berlinie, „Między nami dobrze jest” Dorota Masłowska; reżyseria – Grzegorz Jarzyna)

FILM

Piotr Pieńkosz: Zrozumieć czarnoskórą służącą
(„Służące”; reżyseria – Tate Taylor)

Sławomir Kwiecień: Portret rodziny we wnętrzu
(„Rozstanie”; reżyseria – Asghar Farhadi)

MUZYKA

Agnieszka Lewandowska-Kąkol: Wyjątkowy koncert
(Hilary Hahn w Filharmonii Narodowej)

TELEWIZJA

Jan Kłossowicz: Skarb kultury narodowej
(„Teatr Telewizji właśnie się odrodził”)

KSIĄŻKI

Adriana Szymańska: Pradawność współczesności
(Krystyna Rodowska, „Umocz wargi w kamieniu. Przekłady z poetów latynoamerykańskich”)

Mieczysław Orski: Różewicz „jubileuszowy”
(Tadeusz Różewicz, „Margines, ale…”)

Jerzy Klechta: Ciężka to rzecz urodzić się i nauczyć się żyć
(Joanna Olczak-Ronikier, „Korczak.Próba biografii”)

Bartosz Wieczorek: Człowiek – poszukiwacz Boga
(Maria Małgorzata Baranowska, „Bóg w myśli Schellera”)

Sławomir Kwiecień: Kiedy pomoc krzywdzi
(Linda Polman, „Karawana kryzysu. Za kulisami przemysłu pomocy humanitarnej”)

Anna Grodecka: Gdańska wersja biblijnej historii
(Stefan Chwin, „Panna Ferbelin”)

Małgorzata Felicka: Intymność na sprzedaż
(Szymon Hołownia, „Ludzie na walizkach. Nowe historie”)

Marcin Cielecki: W świecie odmieńców
(Anna Wieczorkiewicz, „Monstruarium”)

Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści

Krzysztof Ołdakowski
Wyzwania wobec biedy i wykluczenia

Elżbieta Tarkowska
Polska bieda, polscy biedni
Bieda nie jest problemem wyłącznie ludzi biednych ani też badaczy ubóstwa, lecz całego społeczeństwa. Także tego, które od biedy się odwraca.

SOS: bieda
Co decyduje o tym, że ktoś żyje w biedzie? Czy społeczeństwo jest wadliwie urządzone? Czy potrafimy sobie nawzajem pomagać? Rozmawiają: Agnieszka Domka, Zbigniew Drążkowski, Tomasz Rakowski, Marek Seretny i Julia Wygnańska.

Ks. Marek Lis
Oblicza wykluczenia w polskim kinie
We współczesnym polskim kinie komedie, które nie mówią o prawdziwych ludziach, ich upokorzeniach i cierpieniach, nie są jedynym, co ukazuje się oczom widzów.

Leszek Jerzy Jasiński
Wiara i praca – zgodność czy konflikt?
Czy wiara religijna przyczynia się do sukcesu gospodarczego społeczeństw? Jak widzą pracę i życie gospodarcze największe religie świata?

Tadeusz Wołoszyn SJ
Kościół a życie gospodarcze
Kościół nie tworzy systemów gospodarczych. Ta sprawa należy do władzy politycznej. Wytycza natomiast kierunki działania i wydaje sąd moralny w kwestiach gospodarczych i społecznych.

Dk. Bogdan Sadowski
Bóg powiedział raz, dwa razy usłyszałem (Ps 62,12)

Drama w życiu i na scenie
Z Haliną Machulską, aktorką, reżyserką, założycielką ogniska teatralnego przy Teatrze Ochoty i prezes Polskiego Ośrodka Międzynarodowego Stowarzyszenia Teatrów dla Dzieci i Młodzieży, rozmawia Eliza Leszczyńska-Pieniak.

Marek Bernacki
Papieska oda Czesława Miłosza
Nienowoczesne odnowienie klasycznego gatunku
W okolicznościowej „Odzie” Miłosz po raz pierwszy wyznał publicznie, jak bardzo ceni Jana Pawła II i że dopatruje się w jego nauczaniu znaku Opatrzności.

Agnieszka Lewandowska-Kąkol
Partytura życia. O Henryku Wieniawskim
Jakieś wewnętrzne ciepło bije z tej muzyki, a jej wszechobecny liryzm nigdy nie nabiera manier wyświechtanej, banalnej konwersacji.

Iwona Lorenc
Sztuka, nie-sztuka
Jak przedstawia się relacja między sztuką współczesną a współczesną teorią filozoficzną w dobie, którą najcelniej oddają dwie kategorie: nieodróżnialność – w odniesieniu do sztuki – i odróżnicowanie – w odniesieniu do kultury, w tym teorii filozoficznej?

Agata Woźniczek
Trudny dialog
Lektura „Niezbędnika ateisty” Piotra Szumlewicza (Warszawa 2010) skłania do refleksji nad współistnieniem chrześcijan i ateistów w polskim państwie i w przestrzeni publicznej.

Jako dziecko kopiowałem Matejkę i Kossaka
Nasz rynek księgarski jest zarzucony przedrukami słabych książek zachodnich, a dla polskich ilustratorów brakuje miejsca – z Januszem Stannym, ilustratorem, rozmawia Klaudia Iwanicka.

Jan Tomkowski
Kolory powietrza. O Henrym Jamesie
W najwybitniejszych utworach dominuje wprost niewyobrażalna delikatność paraliżująca niekiedy czytelnika. James należy do najsubtelniejszych pisarzy naszego kręgu kulturowego.

Michał Pędracki
Niebiańska Dziewczynka
Reportaż z Jakucka

TEATR

Paulina Borek-Ofiara: Dosadnie, bez wyczucia
(Teatr Kamienica w Warszawie, „I tak Cię kocham”; reżyseria – Emilian Kamiński)

MUZYKA

Agnieszka Lewandowska-Kąkol: Sezon koncertowy na UMFC
(„Portret kompozytora”)

FILM

Jan Pniewski: Kościelna depresja
(„Habemus Papam”; reżyseria – Nanni Moretti)

TELEWIZJA

Jan Kłossowicz: Zapowiedź burzy
(„Czyli co wynika z wakacyjnego oglądania telewizji”)

KSIĄŻKI

Adriana Szymańska: Między istotą a rzeczą
(Wojciech Gawłowski, „Lunapark nieśmiertelności”)

Mieczysław Orski: „Jestem progiem nie do przekroczenia…”
(Brygida Helbig, „Enerdowce i inne ludzie, czyli jak nie zostałem bohaterem”)

Bartosz Wieczorek: Chrystus objawieniem człowieka
(Robert Skrzypczak, „Karol Wojtyła na Soborze Watykańskim II”)

Tomasz Jędrzejewski: O czym piszę, kiedy piszę o Murakamim
(Haruki Murakami, „O czym mówię, kiedy mówię o bieganiu”)

Jacek Poznański SJ: Nadzieja prowadzi do prawdziwego Boga
(Tomáš Halík, „Drzewo ma jeszcze nadzieję. Kryzys jako szansa”)

Sławomir Zatwardnicki: 100% Ziemkiewicza w Ziemkiewiczu?
(Rafał A. Ziemkiewicz, „Zgred”)

Marcin Cielecki: Człowiek w czapce monomacha
(Jan Sobczak, „Mikołaj II – ostatni car Rosji. Studium postaci i ewolucji władzy”)

Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści

Krzysztof Ołdakowski SJ – Wychowywanie, czyli budowanie człowieka

Jak wychować geniusza?
Z Arkadiuszem Stańczykiem, dyrektorem Zespołu Szkół Gimnazjum i Liceum Akademickie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, rozmawia Grzegorz Dobroczyński SJ
Co daje nasza szkoła? Po latach pracy widzę, że daje przede wszystkim możliwość kontaktu z podobnymi sobie młodymi, odkrycie: nie jestem sam.

Urszula A. Domżał, Zbigniew Domżał – Korzenie edukacji i wychowania
Kto wychowuje nasze dzieci? Jak się to wszystko zaczęło i jakie były etapy historii wychowania? Przecież każdy z nas od urodzenia był poddawany różnorodnym formom pedagogiczno-wychowawczego oddziaływania. Antropolodzy i etnolodzy umożliwiają poznanie historii wychowania od czasów najdawniejszych.

Monika i Marcin Gajdowie – Jak przekazać dzieciom wiarę i wartości?
Większość katolików nie robi nic, by przekazać wiarę dzieciom, czasem nawet nie chodzi do kościoła. Nic dziwnego, że w oczach wielu rodzice modlący się razem z dziećmi robią coś nadzwyczajnego. Jako małżonkowie zobowiązaliśmy zrobić znacznie więcej niż nauczyć dzieci modlitwy.

Ks. Krzysztof Pawlina – Młode pokolenie Polaków – czy poradzi sobie samo?
W początkach nowego stulecia żyje pokolenie, które mniej zajmuje się przyszłością swojego kraju, a bardziej koncentruje się na własnym życiu. Nie jest to pokolenie walczące, ale omijające czy raczej minimalizujące aktywność w sferach, gdzie nie odnosi się bezpośredniej korzyści.

Maryla Ścibor Marchocka – Powołanie – być nauczycielem
Etos nauczyciela – wychowawcy w pracach Jarosława Rudniańskiego w zderzeniu z rzeczywistością roku 2011
Nikogo nie obchodzi młody człowiek w momencie podejmowania pierwszych ważnych decyzji życiowych. Rośnie pokolenie samotnych.

Katarzyna Śliwińska – Prawdy i mity o zdolnościach
Aby skutecznie wspierać rozwój zdolności, musimy poznać osoby zdolne i ich potrzeby. Krótka analiza i dyskusja z wybranymi stereotypami o osobach zdolnych pokazuje, jak wiele zniekształconych, czy też zupełnie mylnych twierdzeń składa się na ich potoczny wizerunek. Skąd się biorą?

Hanna Kiedewicz-Nappi – Wokół zdolności
Wiesława Limont, „Uczeń zdolny. Jak go rozpoznać i jak z nim pracować”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2010.
Książka Wiesławy Limont jest bezcenna dla nauczycieli, którzy opracowują programy zaspokajania specjalnych potrzeb uczniów zdolnych, pracują z dziećmi i młodzieżą.

Dziecko ma dobre poczucie fikcji
Z Joanną Papuzińską rozmawia Klaudia Iwanicka
- Zaskoczeniem jest dla mnie na przykład, gdy jakiś pisarz mówi, że pierwsza książka, którą przeczytał samodzielnie, to była „Moja mama czarodziejka”, i dodaje: „Widzi pani, i zostałem pisarzem”. Jest to rodzaj komplementu.

Agnieszka Lewandowska-Kąkol – Na brata
Opowiadanie

Dk. Bogdan Sadowski – Bóg powiedział raz, dwa razy usłyszałem (Ps 62,12)

Jolanta Próchniewicz – Odnaleźć się w Kościele i w świecie – życie codzienne osób homoseksualnych
W świetle nauki Kościoła orientacja homoseksualna to zaburzenie, które jest udziałem człowieka bez jego winy. Obciążony tą skłonnością, jak każdy inny, musi przeciwstawiać się słabości i walczyć z grzechem, czyli skłonności tej nie ulegać. Czy nie jest to za trudne?

Fotograf: świadek dziejów najnowszych
Z Chrisem Niedenthalem rozmawia Sławomir Kwiecień
- Jeden z moich nauczycieli miał agencję fotograficzną. Po zakończeniu studiów zaprosił mnie do pracy. Ale miałem wtedy inne plany. Bardzo chciałem przyjechać do Polski na dłużej. W maju 1973 roku przyjechałem do Warszawy i już zostałem.

Agnieszka Lewandowska-Kąkol – Szansa na normalne życie
Europejskie Fundusze Społeczne dla Polaków z niepełnosprawnością
Mądre zarządzanie funduszami europejskimi powinno przyczynić się do tego, by osoby niepełnosprawne żyły normalnie, w pełnej akceptacji otoczenia, rozwijały zdolności i talenty, brała czynny udział w życiu publicznym.

Zofia Zarębianka – Pan Cogito a Kościół
Refleksje eklezjologiczne Zbigniewa Herberta w świetle wierszy „Homilia” oraz „Tomasz”
Bohater poezji Herberta może być nie tyle agnostykiem, ile krytycznym sceptykiem. Podaje w wątpliwość nie istnienie samego Boga, ale prawdziwość wszelkich wierzeń o Nim.

TEATR

Paulina Borek-Ofiara: Pokolenie skazane na samotność
(Teatr Młyn. Warszawska Niezależna Scena Społeczna, „Głuchoniemoc” Natalia Fijewska-Zdanowska, reżyseria – Natalia Fijewska-Zdanowska)

TELEWIZJA

Jan Kłossowicz: Wsi spokojna, wsi wesoła…
(„Telewizja cyfrowa zamiast analogowej”)

FILM

Jan Pniewski: „Nawet deszcz”, reżyseria: Icíar Bollaín

KSIĄŻKI

Adriana Szymańska: Perfekcja w cierpieniu
(Janusz Kotański, „Nic niemożliwego”)

Mieczysław Orski: Teoria magicznych ruchów
(Tomasz Białkowski, „Teoria ruchów Korbla”)

Marcin Cielecki: Światło, półcienie, ciemności
(Krystyna Czerni, „Nietoperz w świątyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego”)

Bartosz Wieczorek: Monastycyzm wśród ludzi
(Paul Evdokimov, „Życie duchowe w mieście”)

Paweł Szpyrka SJ: Dać się zaskoczyć!
(Gisbert Greshake, „Życie silniejsze niż śmierć. O nadziei chrześcijańskiej”)

Jerzy Klechta: IPN pod lupą
(Antoni Dudek, „Instytut. Osobista historia IPN”)

Sławomir Kwiecień: Nie taki wilk straszny, jak go malują
(Shaun Ellis, Penny Junor, „Żyjący z wilkami”)

Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści

Sebastian Duda – Sztuka – okno na transcendencję?

Miejsce życia wybrałem świadomie. Z Leonem Tarasewiczem rozmawia Sebastian Duda
Do powstania wielkich znaków w kulturze potrzeba zwykle skrzyżowania intelektu i ekonomii. Dlatego głównym problem Europy Wschodniej jest obecnie przywrócenie tych obszarów do wyższego poziomu cywilizacyjnego.

Sebastian Duda – Ten świat jest piekłem. O teologii Jerzego Nowosielskiego
Nowosielski nie miał złudzeń. Uważał, że świat, w którym żyjemy, to domena Złego. Ze wszystkich sił starał się pokładać ufność w Chrystusie, czy jednak udało mu się w niej wytrwać do końca?

Widzę świat codziennie od nowa. Ze Stasysem Eidrigevičiusem rozmawia Klaudia Iwanicka
Marzeniem każdego artysty jest być wolnym. Żeby za plecami nie było żadnego nadzorcy, który ci mówi, co możesz, a czego ci nie wolno. Wszystko, co w życiu robiłem, wynikało z mojej głębokiej wewnętrznej potrzeby.

Paweł Taranczewski – Kto sądzi, że wie, jest niebezpieczny
Uwagi o sztuce współczesnej
Jak dziś odróżnić sztukę od nie-sztuki? Co wyróżnia dzieło? Jak rozumieć sztukę współczesną i czy rozumienie to zależy jedynie od osobistego nastawienia? Jaki sztuka współczesna ma sens?

Krzysztof Lenk – Projektowanie – nowoczesna sztuka wizualna
Projektowanie plastyczne jest pracą podobną do pracy architekta. Jako projektant pracuję zawsze dla kogoś, kto zleca mi zadanie. Mam swoją ideę, pomysł plastyczny, który jest rozwiązaniem zadania.

Ks. Ryszard Knapiński – Czy kicz jest grzechem?
Czy forma, styl i jakość artystyczna wyrobów sztuki chrześcijańskiej dobrze służy ukazywaniu prawd wiary i odpowiada wielkości Tajemnicy? Czym jest kicz? Dlaczego w naszym otoczeniu, w szeroko pojmowanej przestrzeni sakralnej jest go tak dużo?

Mamy ambitne plany. Z Agnieszką Morawińską rozmawia Marcin J. Witan
Publiczność w muzeum spodziewa się dziś, że za każdym razem zastanie w nim co innego, będzie zabawiana. Bierna kontemplacja przestaje interesować. Trzeba zmienić sposób prezentacji zbiorów i komunikacji z publicznością, podjąć z nią rozmowę nowym językiem.

Kaja Werbanowska – Sztuka potrzebuje skandalu
Ile razy podczas oglądania wystawy sztuki najnowszej myślimy sobie: „Ja też tak potrafię!”? Przez poruszanie najprostszych, ale i najważniejszych tematów, musi się ona wyróżniać, szokować. Jednak sztuka najnowsza naprawdę wcale nie jest łatwa.

Między wiedzą a wiarą. Z Janem Jaworskim rozmawiają Magdalena Kotwica i Paweł Lubrański
W historii badań nad Całunem Turyńskim mamy wiele przykładów naukowców, którzy stwierdzali, że nie da się powstania tego wizerunku naukowo wytłumaczyć – nawet jeżeli nie doprowadziło to ich prosto do wiary w Chrystusa.

Z bliska i z daleka. Z Avinoamem Daninem rozmawia Grzegorz Dobroczyński SJ
Wy mówicie tu o zmartwychwstaniu Chrystusa. Ja mówię tylko tyle, że pozostałości roślinne wskazują, że ten przedmiot, jakim jest Całun Turyński, pochodzi z Jerozolimy.

Grzegorz Dobroczyński SJ – Śledztwo w sprawie cudów
Acheiropity to obrazy, które powstały bez udziału ludzkiej ręki. Toruńska konferencja rodzi fundamentalne pytania o znaczenie naukowych ustaleń dla teologii i wiary. Magisterium Kościoła wprost nie udziela tu żadnych wskazań.

Aleksandra Janiszewska – Judyta. Od świętej do femme fatale
W „Księdze Judyty” przedstawiono historię o zwycięstwie żydowskiej kobiety Judyty nad dowódcą wrogich wojsk Holofernesem. Na przestrzeni wieków następowała degradacja tego motywu – Judyta została morderczynią aktywnie wykorzystującą swe wdzięki.

Dk. Bogdan Sadowski – Bóg powiedział raz, dwa razy usłyszałem (Ps 62,12)

Wiara i tajemnica (cz. II). Z Krzysztofem Doroszem rozmawia Sebastian Duda
To, że Kościół jest dziś bardziej depozytariuszem wierzeń, wynika – po części przynajmniej – z zapotrzebowania społecznego. Zapotrzebowanie to płynie nieraz z łatwizny, a w najgorszym wypadku z idolatrii.

Opera musi być żywa. Ze Stefanem Sutkowskim rozmawia Agnieszka Lewandowska-Kąkol
Po kilku rozmowach z człowiekiem wszystko o nim wiem. Podobnie z dyrygentami – wystarczy zobaczyć, jak młody dyrygent prowadzi próbę, nie trzeba iść na jego koncert. W muzyce nie ma tajemnic.

Ewa Mickiewicz – Biblijny archetyp matki
Biblijny podział ról traktuje kobietę w sposób niepełny, a archetyp matki, jako wartość niepodważalna, do dziś w dużym stopniu wpływa na postrzeganie kobiety przez pryzmat jej zdominowania przez biologię.

Joanna Tyszkiewicz – Świat bez granic
Tysiące przejechanych kilometrów, przygoda, możliwość zwiedzenia świata, uczucie wolności – to wszystko sprawia, że nie brak w dzisiejszych czasach miłośników podróżowania „na gapę”, popularnie zwanych autostopowiczami.

TEATR
Paulina Borek-Ofiara: Krotochwile ze Stuhrem w roli głównej
(Teatr Polonia w Warszawie, „32 omdlenia”, Antoni Czechow; reżyseria – Andrzej Domalik)

TELEWIZJA
Jan Kłossowicz: Zwycięska wojna
(„Wstydzimy się, czy nie pamiętamy?”)

KSIĄŻKI

Adriana Szymańska: Resztą jest życie
(Janusz Drzewicki, „Wiersze wybrane”)

Mieczysław Orski: „Rudnickie” narracje
(Janusz Rudnicki, „Męka kartoflana”)

Marcin Cielecki: Autor szukający swego czytelnika
(Stanisław Obirek, „Umysł wyzwolony. W poszukiwaniu dojrzałego katolicyzmu”)

Anna Grodecka: O tragicznym losie aborygenów
(Sven Lindqvist, „Terra nullius. Podróż przez ziemię niczyją”)

Zuzanna Flisowska: Artysta przez pryzmat swojego dzieła zrozumiany
(Dorota Kielak, „Figury kryzysu. Rzeźba w młodopolskiej powieści o artyście”)

Jacek Uglik: Muzyko-Mania
(Wojciech Mann, „Rock Mann, czyli jak nie zostałem saksofonistą”)

Bartosz Wieczorek: Po pierwsze, komunikacja!
(Maryla Hopfinger, „Literatura i media po 1989 roku”)

Marta Florkiewicz-Kowalczyk: Spotkanie Kościoła i mediów
(Krzysztof Ołdakowski, „Media pod lupą”)

Justyna Kroczak: Kręte drogi wiary
(Magdalena Bajer, „Jak wierzą uczeni? Rozmowy z profesorami”)

Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści

Krzysztof Ołdakowski SJ – Łaska punktu „zerowego” czyli sakrament „porażki”

Pracuj i módl się, żeby ci wyszło. Z profesorem Bogdanem Wojciszkem rozmawia Marta Szymczyk
Rozpad instytucji małżeństwa jest bezpośrednim skutkiem wzrostu zamożności społeczeństwa oraz zbyt dużej roli państwa opiekuńczego. Ludzie mogą przetrwać poza małżeństwem, a rodzic staje się niepotrzebny.

Związki niesakramentalne: gorzko-słodkie duszpasterstwo. Z o. Wojciechem Nowakiem SJ, duszpasterzem osób rozwiedzionych, pozostających w separacji oraz żyjących w związkach niesakramentalnych, rozmawia Krzysztof Ołdakowski SJ
W Kościele „niesakramentalni” spotykają się z postawą życzliwej bezradności – zachęca się ich do praktykowania wiary, ale nie bardzo potrafi odpowiedzieć na ich pytania.

Maria i Lucjan Polakowie – My, niesakramentalni
Z upływem czasu widać wyraźniej, jak wiele musi się zmienić w mentalności wiernych i – przede wszystkim – w stosunku kapłanów do problemu powtórnych małżeństw. Ze strony Kościoła często spotykamy się z ignorancją.

ks. Andrzej Cieślik – Msza także dla osób po rozwodzie
Staram się zachęcić wszystkich małżonków niesakramentalnych do tego, by nie bali się różnorakich form zaangażowania w Kościele. Nie zawsze będzie to dla nich łatwe. Ludzie potrzebują czasu, i dla wielu takie zaangażowanie się będzie trudne do przyjęcia.

Tomasz Gałkowski – Małżeństwo już nieważne?
O co chodzi w kanonicznym procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa?
Daje się zaobserwować coraz większe zainteresowanie kwestią kościelnych procesów o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Czy trudno uzyskać „rozwód” w Kościele? Z jakich przyczyn małżeństwo jest nieważne?

Dk. Bogdan Sadowski – Bóg powiedział raz, dwa razy usłyszałem (Ps 62,12)

Wiara i tajemnica. Z Krzysztofem Doroszem rozmawia Sebastian Duda
Dochodząc powoli do wiary, byłem przekonany, że muszę ciągle przechodzić przez drogę paradoksów. Czułem, że tylko w ten sposób będę mógł mieć uczciwy udział w chrześcijaństwie. Samo przyjęcie prawd wiary, bez próby ich zrozumienia, zdecydowanie mi nie wystarczało.

Marcin Cielecki – Przemyśleć czas, przemyśleć wiarę
„Bóg i terror historii” Krzysztofa Dorosza to książka jakiej dawno u nas nie było. I pewnie długo nie będzie. Krzysztof Dorsz samotnie podąża ścieżką myśliciela religijnego. Godną pozazdroszczenia.

Zbigniew Kubacki SJ – Między wiarą a niewiarą
Akt religijnej wiary w Boga porównywalny jest jedynie do aktu miłości, gdy jeden człowiek mówi do drugiego: Dobrze, że jesteś. Kocham cię. Podobnie jak miłość – wiara, nie będąc konieczna, jest bardziej niż konieczna. Nadaje życiu najgłębszy sens.

Tomasz Jędrzejewski – Sław miłość. Czesław Miłosz o miłości
Miłosz raczej nie pisał wierszy bezpośrednio o miłości, chociaż wierszy napisał grubo ponad tysiąc. Jakże to? Czy można po prostu zgodzić się, że uchylił się od tematu, który jest podstawowym pokarmem literatury, a poezji to już szczególnie?

Smakowanie codzienności. Z Anną Fostakowską, dziennikarką i reporterką, rozmawia Eliza Leszczyńska-Pieniak
Dziś pewnie nikt by nie puścił reportaży w odcinkach. Zaraz by je pocięli, zostałoby kilka faktów. Musimy być tak fajni, tak przemyśli, tak sprytni, by w tej krótkiej formie zawrzeć wszystko. Czasami to się udaje, ale przeważnie nie wychodzi.

TEATR
Paulina Borek-Ofiara: Globalne niewolnictwo?
(Scena Współczesna w Warszawie, „Fejs Bóg”, Duet Artystyczny ME/ST; reżyseria – Szymon Turkiewicz)

MUZYKA

Urszula Ciołkiewicz-Latek: Muzyka światła i przestrzeni
(Justyna Reczeniedi, Jerzy Zelnik, Trio Con Passione, „Pomiędzy światem a nami”)

FILM

Piotr Pieńkosz: Wgryźć się w życie
(„Erratum”; reżyseria – Marek Lechki)

TELEWIZJA

Jan Kłossowicz: Czarnobyl
(„Powrót Sceny Faktu”)

KSIĄŻKI

Adriana Szymańska: Chwila i nicość
(Jan Sochoń, „Powtórzenie raju”; „Uspokój się”)

Mieczysław Orski: Wielka opowieść
(Jan Pieszczachowicz, „Ku wielkiej opowieści. O życiu i twórczości Kornela Filipowicza”; „Byliśmy u Kornela. Rzecz o Kornelu Filipowiczu”)

Małgorzata Felicka: Rozwiedziony katolik
(Michał Muller, Tomasz Ponikło, „Miłość z odzysku. Nowy związek – jak żyć w Kościele”)

Marek Blaza SJ: Czy można się rozwieść po katolicku?
(Aleksander Sobczak, „Stwierdzenie nieważności małżeństwa i inne małżeńskie procesy kościelne”)

Jacek Poznański: Ocalić Boga czy ocalić wiarę?
(Ks. Andrzej Draguła, „Ocalić Boga. Szkice z teologii sekularyzacji”)

Emilia Kolinko: Przerwana lekcja historii antycznej
(Jacek Bocheński, „Antyk po antyku”)

Jerzy Klechta: Spowiedź Sławomira Mrożka
(Sławomir Mrożek, „Dziennik t.1 (1962-1969)”

Krystyna Jakowska: Daleko od stereotypu
(Kaja Malanowska, „Drobne szaleństwa dnia codziennego”)

Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści

Krzysztof Ołdakowski SJ – Pamięć o Janie Pawle II

Był człowiekiem w potrzebie. Z arcybiskupem Piero Marinim rozmawia Piotr Dziubak
Można uważać, że był widziany jako papież ustanawiający nowe rekordy w życiu Kościoła. Właśnie tego typu postrzegania Wojtyły chciałbym unikać. To nie rekordzista, ale osoba żyjąca miłością do Boga i do człowieka. Obrońca życia, pokoju, sprawiedliwości.

Jacek Moskwa – Karol Wojtyła: wybór drogi
Podstawowe pytanie brzmi: czy droga artystyczna była poważną kontrpropozycją dla powołania duchownego Karola Wojtyły? Wydaje się, że twórczość poetycka, a zwłaszcza występy sceniczne stanowiły tylko tło kluczowej decyzji.

Gdy pracuję do późna, woła „Arturo!”. Z Arturo Marim rozmawia Piotr Dziubak
Uwieczniłem moment zamykania trumny z ciałem Ojca Świętego, po tym, jak jego sekretarz Stanisław Dziwisz zakrył mu twarz białym płótnem. Te chwile nigdy nie były pokazywane. Zdjęć, które nie ujrzały jeszcze światła dziennego, jest mnóstwo

Ten, który leczył papieża. Z doktorem Renato Buzzonettim, lekarzem Jana Pawła II, rozmawia Andrzej Majewski SJ
Kiedy byłem przy nim, chciałem przede wszystkim sprawdzić puls. Nie wystarczyło mi obserwowanie monitora pokazującego funkcje życiowe. Chciałem po prostu trzymać go za rękę. Do samego końca.

Dorota Krawczyk – Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną
Pytania o kult Jana Pawła II
Mamy błogosławionego, którego imię możemy odtąd wypisywać, gdzie tylko nam się spodoba. Czy o to właśnie chodziło tym, którzy sześć lat temu na placu Świętego Piotra skandowali „Santo Subito”?

Jarosław Kuffel SJ – Pamięć, świętość, relikwie
Doświadczenie świętości czyjegoś życia stawia przed nami pytania: Czym ta świętość jest? Jak myśleć o tych, którzy poprzedzali nas na drodze wiary? Czy potrzebne są nam relikwie? Jak Kościół o tym naucza?

Jan Okoń – Wybrałem większą wolność
Postać Chrystusa w „Bracie naszego Boga” Karola Wojtyły
Karola Wojtyłę łączyło z Bratem Albertem dostrzeżenie w biednych i opuszczonych pełnego człowieczeństwa. Nie chodziło jedynie o uczynki miłosierdzia, praktykowane tradycyjnie w Kościele, ale o utożsamienie się z ludźmi odrzuconymi przez społeczeństwo.

Dk. Bogdan Sadowski – Bóg powiedział raz, dwa razy usłyszałem (Ps 62,12)

Sebastian Duda – Wina nie tylko metafizyczna
Czy moglibyśmy dziś zgodzić się z Janem Błońskim, że Polacy nie brali udziału w Holocauście Żydów zamieszkujących polskie ziemie? Jan Tomasz Gross powtarza Polakom: gdy pośród was dokonywała się Zagłada Żydów, nie byliście niewinni. Najwyższy czas uczciwie to wyznać.

Agnieszka Lewandowska-Kąkol – Ta muzyka nie znosi obojętności
Setna rocznica śmierci Gustawa Mahlera
Z ducha dramaturg, zajmował się głównie muzyką symfoniczną i tylko w jej ramach realizował w istocie teatralne pomysły. Nostalgiczna, refleksyjna natura pesymisty nie przeszkadzała mu w pracy dyrygenckiej.

Zofia Zarębianka – Inspiracje duchowością Dalekiego Wschodu w poezji Czesława Miłosza
Niewykluczone, że bezpojęciowość buddyzmu mogła stanowić dla poety ważne pole eksploracji, gwarantowała wyjście poza schematyzm utartych i mocno wyeksploatowanych artystycznie wyobrażeń zakorzenionych w kręgu chrześcijaństwa.

Sławomir Zatwardnicki – Pan Absurdu według Michaela Novaka
Byłoby ryzykowne strzeszczać książkę Michaela Novaka „Boga nikt nie widzi. Noc ciemna ateistów i wierzących”. Ale podejmjmy to ryzyko i zajmijmy się zaskakującym określeniem Boga, jakie się pojawia w tej dyskusji z ateistami.

Codziennie zaczynam od nowa. Z Ewą Błaszczyk rozmawia Klaudia Iwanicka
Nie zadawałam sobie pytań, nie kłóciłam się z Bogiem, nie oskarżałam Go. Wyznaczyłam sobie konkretny cel i staram się go osiągnąć. Jeśli nie ma nadziei i czegoś, co ustala porządek, to następują chaos i destrukcja.

TEATR

Paulina Borek-Ofiara: Tęsknoty dojrzałych panien
(Teatr Collegium Nobilium, Akademia Teatralna w Warszawie, „Panny z Wilka”,
Jarosław Iwaszkiewicz; reżyseria – Maja Komorowska)

MUZYKA

Urszula Ciołkiewicz-Latek: Komeda na organach 5200
(Jan Bokszczanin, „Komeda – Inpirations”)

FILM

Jan Pniewski: Portret z papieżem w tle
(„Trzy minuty. 21.37”; reżyseria – Maciej Ślesicki)

TELEWIZJA

Jan Kłossowicz: Le Roi est mort, vive le Roi!
(Małyszomania to świadomie rozdmuchiwany wytwór telewizji)

KSIĄŻKI

Mieczysław Orski: Chłodna jesień pisarza
(Eustachy Rylski, „Na Grobli”)

Adriana Szymańska: Pożegnanie – spotkanie
(Wojciech Kudyba, „Ojciec się zmienia”)

Anna Grodecka: Wiedeń z bałkańskiej perspektywy
(Lidija Dimkovska, „Ukryta kamera”)

Emilia Kolinko: Tajemnice małej Wielkiej Emigracji
(Paweł Goźliński, „Jul”)

Piotr Pieńkosz: Empatia czy lubieżne zaciekawienie?
(Susan Sontag, „Widok cudzego cierpienia”)

Bartosz Wieczorek: Listy do Rzymian odczytane politycznie
(Jacob Taubes, „Teologia polityczna świętego Pawła”)

Justyna Kroczak: Symbol – klucz do rosyjskiej duszy
(Krzysztof Duda, Teresa Obolevitch /red./, „Symbol w kulturze rosyjskiej”)

Dariusz Gardocki SJ: Chrystus w perspektywie wiary i historii
(Benedykt XVI, „Jezus z Nazaretu. Od wjazdu do Jerozolimy do Zmartwychwstania cz. II”)

Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści

Krzysztof Ołdakowski SJ – Dużo zdrowia życzę wszystkim

Świadomość społeczna to zdrowie. Z Mirosławem Wysockim, dyrektorem Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH, rozmawia Krzysztof Ołdakowski SJ
Państwo nie jest w stanie wziąć całkowitej odpowiedzialności za zdrowie ludzi ani za wszystkie swoje szpitale. Rozrastający się sektor prywatny dobrze współpracuje z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Narodowy chłopiec do bicia. Z Jackiem Paszkiewiczem, prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia, rozmawia Krzysztof Ołdakowski SJ
System musi ewoluować. Nie wyobrażam sobie nagłej likwidacji Narodowego Funduszu Zdrowia. W ostatnich latach w obrębie systemu zaszło bardzo wiele pozytywnych zmian.

Jaka służba zdrowia Polakowi należy się? Rozmawiają Marek Balicki, Iwona Borchulska i Maciej Hamankiewicz
Pacjent opłaca składkę i ma powiedziane, że ochrona zdrowia mu się należy. Szpitale postępują tak: my leczymy w ramach kontraktu, a chcesz bez kontraktu, to zapłać nam za wszystko. Dzisiaj na dobrym poziomie leczeni mogą być tylko ludzie, którzy mają pieniądze.

Rynek nie szkodzi służbie zdrowia. Z posłem Andrzejem Sośnierzem rozmawia Krzysztof Ołdakowski SJ
Trzeba rozwiązać Narodowy Fundusz Zdrowia i zastąpić go ponownie kasami chorych, które by ze sobą konkurowały i wnosiły dynamizm niezbędny dla służby zdrowia. By system się nie rozstroił, należy wprowadzić nadzór ubezpieczeń zdrowotnych.

Jakub Halcewicz-Pleskaczewski – 31. godzina. Notatki z dyżuru
Polski lekarz dyżuruje nawet 30 godzin – od ósmej rano do popołudnia następnego dnia. Po 26 godzinach nieprzerwanej pracy trzyma skalpel nad szyją pacjenta podczas kolejnej operacji.

Pacjent i lekarz powinni współpracować. Z księdzem Arkadiuszem Nowakiem, dyrektorem Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, rozmawia Krzysztof Ołdakowski SJ
Pacjenci wiedzą, że mają pewne prawa, ale nie potrafią ich określić. Potrzebują informacji. Niestety pracownicy służby zdrowia powtarzają, że informowanie skończy się tym, że pacjenci będą do nich przychodzić z pretensjami.

Paweł Grabowski – Wykształcić lekarza. Relacja uczeń – mistrz w kontekście profesjonalizmu lekarskiego
Wydaje się, że lekarz nauczyciel częściej stawia sobie pytanie: czego nauczać młodszego kolegę niż w jakim celu ma go nauczać.

Dk. Bogdan Sadowski – Bóg powiedział raz, dwa razy usłyszałem (Ps 62,12)

Sebastian Duda – Kłamliwa uczuciowość. Czyli jak Miłosz – poeta religijny próbuje zacierać ślady własnego przerażenia
Mało kto w Polsce za życia poety zdobywał się publicznie na odwagę, by Miłoszowe ekstazy nad czystością sławionych bytów brać w nawias i przedstawiać jako dowód pewnego szczególnego zakłamania. Wreszcie sam Miłosz nie zdzierżył i swoje podstawowe oszustwo postanowił wszem i wobec wyjawić.

Odrodzony sens wdzięczności. Z ojcem Timothym Radcliffe’em, dominikaninem mieszkającym w Oksfordzie, rozmawiają Małgorzata Glabisz-Pniewska i Jonathan Luxmoore
Agresywny ateizm Richarda Dawkinsa czy Christophera Hitchensa ma wielu zwolenników, którzy uważają, że każda forma religii jest zabobonem i znakiem niedojrzałości intelektualnej. Nie jest to jednak dominujące.

Mariusz Maszkiewicz – „Narody” Michała Jagiełły
Michał Jagiełło, „Narody i narodowości. Przewodnik po lekturach”, t. I, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010, s. 259
Michał Jagiełło ukazuje fundamenty polskiej polityki wschodniej w oparciu o teksty źródłowe. Opowiada z empatią, rzadką w polskim dyskursie politycznym.

Marek Bernacki – Hermeneutyka Zagłady
Jan Tomasz Gross, współpraca: Irena Grudzińska-Gross, „Złote żniwa. Rzecz o tym, co się działo na obrzeżach Zagłady Żydów”, Znak, Kraków 2011, ss. 203
Obok najnowszej książki Jana Tomasza Grossa nie można przejść obojętnie. Dlatego że jest ona otwartą raną, z której płynie krew naszych braci Żydów. Jeśli dobrze wczytamy się w tę bolesną i oczyszczającą opowieść, pojmiemy, że ta przelana krew nie musi być na zawsze kainowym piętnem, ta krew może być naszym odkupieniem.

Można nie zagrać Hamleta. Z Jerzym Radziwiłłowiczem rozmawia Klaudia Iwanicka
Za dużo mówi się teraz o życiu prywatnym aktorów i widz przestaje wierzyć w to, co chcą mu opowiedzieć. Proszę sobie wyobrazić, że na scenę wchodzą aktor i aktorka, grają zakochaną parę. A wszyscy wiedzą, że oni się właśnie rozeszli.

Sebastian Duda – Nieodczytany znak czasu
Rok temu chyba powszechnie liczono w Polsce na to, że mimo wszystko z tej strasznej tragedii, jaka nas dotknęła, wypłynie dobro. Dziś dominują gorycz i zmęczenie.

Zdzisław Wojciechowski SJ – Pozorne i prawdziwe problemy Kościoła
Polemika z artykułem „Destrukcja liturgii” Jarosława Dudycza
Czy Kościół w Polsce jest taki, jakim opisał go Jarosław Dudycz? Czy rzeczywiście liturgia sprawowana w kościołach w Polsce to pogański spęd? Kościoła opisanego przez Jarosława Dudycza po prostu nie ma.

TEATR

Paulina Borek-Ofiara: Spektakl „dobrze wykonany”
(Teatr Tessenkai w Tokio, „Stroiciel fortepianu” Jadwiga M. Rodowicz-Czechowska; reżyseria – Kasai Kanich)

MUZYKA

Agnieszka Lewandowska-Kąkol: Pasja – głębia treści i mistrzostwo formy
(15. Wielkanocny Festiwal Ludwika van Beethovena 9-22 kwietnia 2011 r., Warszawa)

FILM

Jan Pniewski: Samotność odrzucenia
(„Peryferie”; reżyseria – Bogdan George Apetri)

TELEWIZJA

Jan Kłossowicz: Zamach na teatr
(„Stajemy się krajem coraz bardziej prowincjonalnym”)

KSIĄŻKI

Mieczysław Orski: „Zasady” rodziny królów
(Jerzy Franczak, „Da capo”)

Emilia Kolinko: O motylach, dorastaniu i …
(Anne Fadiman, „W ogóle i w szczególe. Eseje poufałe”)

Anna Maziuk: Ateistyczne niebo
(Mariusz Szczygieł, „Zrób sobie raj”)

Natalia Grzywalska: Pułapka słów
(Herta Müller, „Huśtawka oddechu”)

Marcin Cielecki: Gdziekolwiek, byle nie tu
(Bruno Tessarech, „Strażnicy”)

Piotr Pieńkosz: Cierpienie megafonem boga
(Clive Staples Lewis, „Problem cierpienia”)

Małgorzata Felicka: Biedny jest moim nauczycielem
(Stanisław Zasada, „Generał w habicie. Opowieść o siostrze Małgorzacie Chmielewskiej i Wspólnocie Chleb Życia”)

Jacek Uglik: Remedium na depresję
(Sylvia Plath, „Szklany klosz”)

Krzysztof Niewiadomski: Metafizyczny dreszcz
(Wojciech Wencel, „Podziemne motyle”)

Marek Blaza: Syntetycznie o eucharystii
(Henryk Paprocki, „Misterium Eucharystii. Interpretacja genetyczna liturgii bizantyjskiej”)

Miesięcznik poświęcony sprawom religijnym, kulturalnym i społecznym założony w roku 1884

Spis treści:

Sebastian Duda – Granice w Europie Wschodniej – cywilizacja w sporze z polityką

Jan Kieniewicz – Granice europejskie – trzecie tysiąclecie
Na współczesne przesunięcia granic należy patrzeć z perspektywy tysiąclecia, które dla naszej części świata zaczęło się po kongresie wiedeńskim. Europejskimi są w naszym świecie te granice, przy których okazujemy się zdolni ukształtować pogranicze jako przestrzeń spotkania Innych z Obcymi.

Europejskość niezależna od granic
Rozmawiają Jarosław Hrycak, Oleg Łatyszonek, Henryk Samsonowicz i Łukasz Szurmiński
Kiedy powstała ta wschodnioeuropejska drugorzędność? Jaka jest rola Polski jako kraju granicznego Unii Europejskiej? Czy koncepcja Giedroycia i Mieroszewskiego wciąż jeszcze jest aktualna?

Mykoła Riabczuk – Po przewrocie. Koniec Drugiej Republiki
Janukowyczowi wraz z kliką trzeba oddać hołd za to, że w pełni wykorzystał otrzymaną carte blanche – nie dla wprowadzenia, co zrozumiałe, obiecanych reform, lecz dla wzmocnienia swojej autorytarnej władzy.

Jerzy Kłoczowski – Granica kulturalna tysiącletniej Europy
Współistnienie na geograficznie pojętym kontynencie europejskim dwóch kręgów cywilizacyjnych opartych na chrześcijaństwie okazało się niezwykle trwałe. Mamy do czynienia z najstarszą europejską granicą kulturalną.

Dariusz Kuźmina – Pogranicza wyznań?
Refleksja Jana Kieniewicza nie jest dla mnie całkowicie przekonująca. Postrzeganie formowania się granic głównie przez ekspansję nie jest zasadniczym wyróżnikiem. Inaczej korzenie chrześcijańskie całej Europy, także obszarów wschodnich.

Dk. Bogdan Sadowski – Bóg powiedział raz, dwa razy usłyszałem (Ps 62,12)

Sebastian Duda – Przypadki polskiej formy. Co Polak może wyczytać dziś u Gombrowicza
Główne grzechy polskości skarlałej dotyczą zarówno tych, którzy uznają patriotyczną ortodoksję, jak i tych, którzy skłonni są manifestować obrzydzenie polskością.

Stanisław Ledóchowski – Dziś twój triumf albo…
Najpiękniejsza nasza pieśń narodowa nie pozostawia cienia wątpliwości, oczywiście – zgon. Kiedy 4 października 1944 roku zamilkła powstańcza radiostacja „Błyskawica”, jako ostatnie popłynęły dźwięki „Warszawianki”. Czy mogło być inaczej?

Powstańcy byli pragmatyczni
Z Janem Ołdakowskim, dyrektorem Muzeum Powstania Warszawskiego, rozmawia Krzysztof Ołdakowski SJ
Decyzja o wybuchu powstania była oparta na chłodnej kalkulacji. Można tę decyzję krytykować, dyskutować nad jej sensem, jednak była ona podjęta racjonalnie.

Ambasador zwierząt
Z Józefem Wilkoniem, ilustratorem książek, malarzem i rzeźbiarzem, rozmawia Eliza Leszczyńska-Pieniak
Natura jest piękna, nie chcę jej jednak idealizować, dlatego te moje ryby są zębate, a kot trzyma w pysku ptaka. Chcę przyzwyczajać dzieci do tego, że przyroda jest taka, jaka jest.

Tomasz Jędrzejewski – Miłosz w kraju urodzenia, Miłosz w ojczyźnie
Literackie powroty Czesława Miłosza do Szetejń, na Żmudź, na Litwę
Na gruncie literatury trudno wyzwolić się od polityki. Miłosz nie mógł zadowolić ani Polaków, ani Litwinów. Nawet nie chciał, skoro dla dyplomacji musiałby zaprzeczać samemu sobie.

Jan Tomkowski – Don Kichote na Podolu
Wokół „Opowiadań podolskich” Juliana Wołoszynowskiego
Wprawdzie to Cervantes stworzył „Don Kichota”, ale opowieść o błędnym rycerzu należy do tych nielicznych arcydzieł, które muszą być pisane wciąż od nowa.

Aktor musi umieć pofilozofować
Z Ewą Dałkowską rozmawia Klaudia Iwanicka
Potrzebny jest czas, by spektakl dojrzał, by okazało się na przykład, że tekst Williamsa jednak nie sprawdza się. Kiedy Warlikowski przyniósł Coetzeego, wyratował swój „Koniec”.

Rafał Wojasiński – Bracia
Opowiadanie

Zbigniew Sudolski – Cyprian Norwid w Zakładzie Świętego Kazimierza
Kiedy popatrzymy na listę dokonań poety podczas pobytu w Zakładzie, zdumiewa różnorodność formalna i tematyczna podejmowanych prac. Odizolowanie się Norwida od życia paryskiego nie oznaczało bezczynnego oczekiwania na zgon.

TEATR
Paulina Borek-Ofiara: Ziemia w kształcie piłki
(Teatr Guliwer w Warszawie, „Planeta Football” Mark Zákostelecký; reżyseria – Mark Zákostelecký)

MUZYKA
Agnieszka Lewandowska-Kąkol: Mistrz światowej wiolinistyki
(„Pinchas Zukerman ze swym zespołem po raz pierwszy w Polsce”)

TELEWIZJA
Jan Kłossowicz: Świeczka
(„Która telewizja nie kłamie?”)

KSIĄŻKI
Adriana Szymańska: Portret rodzinny z cieniem
(Tomasz Jastrun, „Jakby nigdy nic”)

Mieczysław Orski: Czułość „nieśmiertelnych”
(Janina Katz, „Opowieści dla Abrama”)

Marek Bernacki: Po prostu poetka
(Dariusz Fedor /red./, „Wisława Szymborska. Album multimedialny”)

Bartosz Wieczorek: Egofania i rewolta wobec Boga
(Krzysztof Dorosz, „Bóg i terror historii”) – może do numeru czerwcowego?

Piotr Pieńkosz: Jestem chory, jestem wyjątkowy
(Daniel Tammet, „Urodziłem się pewnego błękitnego dnia. Pamiętniki nadzwyczajnego umysłu z zespołem Aspergera”)

Jacek Uglik: Jestem, ale już jakoś mniej
(Philip Roth, „Duch wychodzi”)

Anna Grodecka: W pogoni za sensem życia
(Alberto Moravia, „Nuda”)

Jacek Poznański: Chrześcijańska kosmologia
(Olivier Clément, „Boski kosmos. Wybrane zagadnienia z kosmologii”)

Marcin Cielecki: W sercu miasta, w sercu Boga
(Pierre-Marie Delfieux. „Mnich w mieście”)

Artur Wyzina SJ: Śladami papieskiego emisariusza
(Nicholas Jubber, „Tajemnica Prezbitera. Śladami papieskiego emisariusza z Wenecji do Etiopii”)