Przegląd Powszechny

A A A

Watykan od kuchni

komentarze

John L. Allen, „Wszyscy ludzie papieża”, Wyd. Świat Książki, Warszawa 2009, ss. 336.

Zapewne większość naszych czytelników zna Watykan jedynie z telewizji. O Stolicy Apostolskiej mówi się w mediach w okresach największych świąt kościelnych, podczas spotkań papieża z wiernymi i głowami państw czy też w chwilach, gdy zapadają najważniejsze dla katolików decyzje. John L. Allen w swojej książce proponuje jednak zupełnie coś innego: podróż za kulisy Watykanu i spojrzenie na Stolicę Piotrową z  perspektywy, której na co dzień nie prezentują środki masowego przekazu.

Książka ta stanowi próbę zrozumienia mentalności Stolicy Apostolskiej, jej postrzegania świata i reakcji na rozmaite wydarzenia. Próbuję opisać psychologię i kulturę tej instytucji, żeby człowiek z zewnątrz mógł zrozumieć, jakie ceni się tam wartości, czego obawiają się hierarchowie i jak odruchowo się zachowują – pisze Allen w przedmowie i w zasadzie wyjaśnia, czemu poświęcił swoją publikację. Co prawda wstęp do książki stanowi, jak to określił sam autor, krótki kurs Watykanu, w którym  opisuje on strukturę Stolicy Apostolskiej i machinę jej działania. Kolejny przewodnik po meandrach Watykanu? Nie, bo na tym encyklopedyczne fakty się kończą, a zaczynają wnikliwe analizy i umiejętne żonglowanie informacjami, które nie są powszechnie znane, jak np. zarobki watykańskich urzędników.

Patrząc z własnej perspektywy, John Allen, korespondent CNN, buduje psychologiczny portret Watykanu, obalając wiele mitów narosłych przez lata wokół Stolicy Apostolskiej. Pokazuje nie tylko mechanizmy podejmowania decyzji, ale też to, co wpływa na takie a nie inne zdanie Kościoła w wybranych sprawach, których przykłady przywołuje. Przedstawia hierarchię dokumentów, ale i to, kto ma największy wpływ na ich wydawanie. Co ważniejsze, w żadnym momencie Allen nie ocenia ani nie komentuje posunięć Stolicy Apostolskiej. Stawia raczej pytania w stylu: W jakim kierunku zmierza Watykan? jakich reform potrzebuje? I prowokując czytelnika do przemyśleń, stara się na nie odpowiedzieć.

Ogromną wartością książki są wypowiedzi, w większości anonimowe, ludzi związanych ze Stolicą Apostolską: biskupów, kardynałów, ale i świeckich pracowników Kurii Rzymskiej. Wyłania się z nich barwny obraz Watykanu, jakiego na próżno szukać w suchych prasowych relacjach.

W czasie lektury można odnieść nieodparte wrażenie, że głównym adresatem treści zawartych w książce są Amerykanie. Nie powinno to dziwić, bo  autor pochodzi zza oceanu i spogląda na Stolicę Apostolską właśnie z perspektywy amerykańskiego watykanisty. W swoim dziele akcentuje sprawy, które mogłyby szczególnie zainteresować jego rodaków. Poświęca nawet dwa obszerne rozdziały, by opisać stosunek Watykanu do skandalu seksualnego z udziałem księży, jaki wybuchł w USA w 2002 r. i stosunek Rzymu do wojny w Iraku rozpętanej przez imperium Busha w 2003 r. Posiłkując się szczegółowym kalendarium, Allen prezentuje, jak na przestrzeni czasu w związku z tymi wydarzeniami kształtowały się stosunki na linii Watykan–Stany Zjednoczone. Wyjaśnia chociażby, dlaczego Stolica Apostolska starała się chwilami tuszować wspomniane skandale i co nią kierowało, gdy przeciwstawiała się atakowi na reżim Saddama Husajna.

Szkoda tylko, że na naszym rynku książka pojawia się tak późno. Napisana w 2003 r. zawiera dziś wiele nieaktualnych już faktów. Polscy tłumacze starają się umiejętnie to tuszować, ale, co zrozumiałe, nie zawsze im się to udaje. Zdarza się, że Joseph Ratzinger, dziś papież Benedykt XVI, nazywany jest tu wciąż kardynałem, wielu kościelnych hierarchów przypisuje się do stanowisk, których dziś już nie piastują, a rządowa administracja Busha wciąż urzęduje.

Rysę na publikacji pozostawia kilkanaście powtórzeń, których nie udało się Allenowi uniknąć. Pewne tezy i przemyślenia autor niepotrzebnie wykłada czytelnikowi po kilka razy. To zasadniczo nie burzy dobrego odbioru książki, ale może nieco irytować. Niemniej jednak „Wszyscy ludzie papieża” ze swoją ciekawą konstrukcją pozostają książką idealną zarówno dla osób od lat interesujących się tematyką watykańską, jak i tych, którym obca jest ta dziedzina, a chcą ją poznać i zgłębić.

Komentarze do tego wpisu zostały wyłączone, bądź nie posiadasz odpowiednich uprawnień.

Partnerzy:

Pisma jezuickie na świecie:

Prawa autorskie © 2009 Przgląd Powszechny. Wszelkie prawa zastrzeżone.