Przegląd Powszechny

A A A

Aby przypomnieć o swoim istnieniu

komentarze

Hanna Tranda, Mirosław Patalon (red.), „W drodze za Chrystusem. Kościoły chrześcijańskie w Polsce mówią o sobie”, Wydawnictwo WAM, Kraków 2009, ss. 264.

Wydaje się, iż w takim kraju jak Polska, w którym przytłaczająca większość społeczeństwa należy (przynajmniej formalnie) do Kościoła rzymskokatolickiego, niniejsza publikacja jest niezwykle potrzebna. We wprowadzeniu prawosławny duchowny, ks. Andrzej Mińko, przewodniczący Komisji Wychowania Chrześcijańskiego Polskiej Rady Ekumenicznej (PRE) opisał pokrótce przyczyny, z powodu których książka ta w ogóle powstała. Otóż uczestnicy IV Ogólnopolskiego Spotkania Dyrektorów Wydziałów Katechetycznych, które odbyło się na Wydziale Pedagogicznym Wyższej Szkoły Filozoficzno-Pedagogicznej „Ignatianum” w Krakowie we wrześniu 2005 r., podjęli kwestię ekumenizmu w katechezie. Podczas debaty okazało się, że częstą przyczyną nieporozumień jest elementarny brak wiedzy o Kościołach chrześcijańskich (s. 8). Wówczas zdecydowano, by stworzyć publikację, stanowiącą kompendium wiedzy wiedzy o poszczególnych wyznaniach chrześcijańskich. Natomiast dyrekcja wydawnictwa WAM, które było współoraganizatorem tegoż IV Ogólnopolskiego Spotkania Dyrektorów Wydziałów Katechetycznych, zaoferowała się, iż pomoże w wydaniu tej książki.

Ks. Łukasz Kamykowski, konsultor Rady ds. Ekumenizmu Konferencji Episkopatu Polski, wyraził zadowolenie, że rzeczywiście grono osób związanych z katechezą i troszczących się o jej wymiar ekumeniczny, jak również inni czytelnicy pragnący rzetelnie poznać rzeczywistość braci chrześcijan należących do innych wyznań niż własne, znajdą w [tej] publikacji (…) cenną pomoc. Pozwala bowiem ona nie tylko wejrzeć w to, jak poszczególne wyznania widzą same siebie, ale w wielu wypadkach również, jak próbują wyjaśnić innym w duchu dialogu swe stanowisko w sprawach budzących kontrowersje (s. 11).

Po wprowadzeniach zamieszczone zostały prezentacje poszczególnych Kościołów, zestawione w kolejności alfabetycznej i dokonane przez swych przedstawicieli. Kościół Chrześcijan Baptystów omówił Tadeusz J. Zieliński, profesor i dziekan Wydziału Teologicznego Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej (ChAT) w Warszawie. Ks. Adrian Korczago, również wykładowca na ChAT, przedstawił Kościół Ewangelicko-Augsburski. Kościół Ewangelicko-Metodystyczny został zaprezentowany przez swego zwierzchnika Edwarda Puśleckiego. Kolejne wyznanie chrześcijańskie zamieszczone w niniejszej książce to Kościół Ewangelicko-Reformowany, o którym napisał ks. Roman Lipiński, administrator diaspory Polski północnej. Z kolei zwierzchnik Kościoła Polskokatolickiego i jednocześnie prorektor ChAT, przedstawił swój Kościół. Kościół Starokatolicki Mariawitów omówiła Pelagia Jaworska, katechetka i organistka w parafii mariawickiej w Łodzi. Autorem tekstu dotyczącego Kościoła prawosławnego jest wspomniany już ks. Andrzej Mińko. Natomiast o Kościele rzymskokatolickim napisał Marek Kita, wykładowca na Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, w Wyższym Seminarium Duchownym Redemptorystów w Tuchowie i w Instytucie Nauk Religijnych św. Tomasza z Akwinu w Kijowie.

Autorzy w dużej mierze trzymają się pewnego kanonu. Najpierw opisują początki i rozwój swej denominacji w historii aż do czasów współczesnych, następnie omawiają strukturę organizacyjną swego Kościoła, by wreszcie przejść do doktryny, w której traktują o Bogu, człowieku, zbawieniu, Kościele, sakramentach i rzeczach ostatecznych. W kolejnej części swej prezentacji przybliżają życie duchowe swojej wspólnoty, w tym kult publiczny i pobożność osobistą. Potem zapoznają czytelnika z etycznymi zasadami obowiązującymi w ich wspólnocie chrześcijańskiej i kończą swoją prezentację omówieniem zaangażowań ekumenicznych swojego Kościoła.

Z zasady w prezentacjach dominuje ton ireniczny, choć gdzieniegdzie pojawiają się sformułowania, które mogą wzbudzać kontrowersje, np. wypowiedź ks. Adriana Korczago: Szczególnym zagrożeniem dla rozwoju ruchu reformacyjnego było utworzenie Zakonu Jezuitów, ze strony którego ewangelicy doznali wielu głębokich ran (s. 47). Z drugiej strony autorzy starają się przełamać niektóre stereotypy związane z nauczaniem danego Kościoła. Tutaj przykładem może być wyjaśnienie ks. Lipińskiego dotyczące nauki o predestynacji w teologii kalwińskiej: Nauka o predestynacji jest trudna, a rozumiana niewłaściwie – na przykład sprowadzona do uproszczonego fatalizmu – może być nawet niebezpieczna. Nauka ta przyjmuje, że Bóg nie chce, aby ktokolwiek zginął, lecz chce, aby wszyscy byli zbawieni, podejmuje jednak także drugą stronę zagadnienia – ukazując gniew Boży, sąd, odrzucenie i kaźń (s. 129).

Natomiast Marek Kita przedstawiając Kościół rzymskokatolicki, nie omieszkał wspomnieć także o katolickich Kościołach wschodnich. W odniesieniu do grekokatolików napisał dosyć odważne słowa: …heroiczna wytrwałość Cerkwi unickiej – częstokroć lekceważonej przez „łacinników” i gwałtownie prześladowanej przez carat i komunizm – z pewnością dała grekokatolikom prawo do szacunku dla ich specyficznej tożsamości (s. 235). W kontekście tej wypowiedzi nasuwa się pytanie, czy nie byłoby lepsze dla tej publikacji, by o Kościele greckokatolickim w Polsce napisał przedstawiciel tego właśnie Kościoła?

Co więcej, można by w przyszłości pomyśleć o poszerzeniu niniejszej publikacji o inne wyznania chrześcijańskie działające w naszym kraju (np. o dynamicznie rozwijający się ruch zielonoświątkowy czy adwentystów), aby nie ograniczać się jedynie do PRE. Z kolei w odniesieniu do Kościoła katolickiego warto byłoby omówić osobno nie tylko Kościół łaciński (rzymskokatolicki) i Kościół greckokatolicki, ale także Ormiański Kościół Katolicki. Można żywić nadzieję, że ta publikacja, napisana w sposób bardzo przejrzysty i dostępny, doczeka się poszerzenia, aby jeszcze bardziej ukazać mozaikę chrześcijaństwa w naszej ojczyźnie.

Komentarze do tego wpisu zostały wyłączone, bądź nie posiadasz odpowiednich uprawnień.

Partnerzy:

Pisma jezuickie na świecie:

Prawa autorskie © 2009 Przgląd Powszechny. Wszelkie prawa zastrzeżone.